Powered by Blogger.
RSS
Showing posts with label ေဆာင္းပါး. Show all posts
Showing posts with label ေဆာင္းပါး. Show all posts

လေပၚကိုလူေတြေရာက္ခဲ့တယ္ဆိုတာ..သမိုင္းဝင္လိ္မ္ညာမွဳ့ၾကီးလား?

စစ္ေအးေခတ္က ဆိုဗီယက္ယူနီယံနဲ႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုတို႔ဟာ လေပၚကို ဘယ္သူအရင္ေရာက္ေအာင္ ေျခခ်ႏိုင္မလဲဆိုတဲ့ သိပၸံၿပိဳင္ပြဲႀကီးတစ္ခုကို ႏိုင္ငံေရးအရေရာ၊ ဩဇာအရပါ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ၿပိဳင္ဆိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီၿပိဳင္ပြဲႀကီးရဲ႕ အဆံုးသတ္ အရံႈးအႏိုင္အေျဖဟာ (၁၉၆၉)ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ (၂၀)ရက္ေန႔မွာ ထင္ထင္ရွားရွား ေပၚလာပါေတာ့တယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕ Apollo 11ဒံုးပ်ံနဲ႔ လိုက္ပါသြားတဲ့ နီးလ္အမ္းစထေရာင္းနဲ႔ ဘက္ဇ္အဲလ္ဒရင္တို႔ဟာ လဆင္းယာဥ္နဲ႔အတူ လေပၚကို ပထမဆံုး ေျခခ်ခြင့္ရတဲ့ မဟာလူသားေတြအျဖစ္ ကမာၻကို ဂုဏ္ယူစြာ ေၾကျငာခြင့္ ရခဲ့ပါေတာ့တယ္။ ကမာၻ႕လူသားေတြဟာ နည္းပညာ နယ္ပယ္သစ္အတြက္ အခမ္းနားဆံုး ေအာင္ျမင္မႈႀကီးအျဖစ္ Apollo 11ကို ဂုဏ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ခုေတာ့ ဒါေတြဟာ ႏွစ္ေပါင္း(၄၀)ေတာင္ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ Apollo 11ဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ ဩဇာႀကီးမားလာဖို႔ NASA အမ်ိဳးသား အာကာသ သိပၸံေအဂ်င္စီက အႀကံႀကီးႀကီးနဲ႔ လွည့္ပတ္ထားတဲ့ အလိမ္အညာ ဇာတ္လမ္းႀကီးလားလို႔ ယူဆစရာ ျဖစ္လာရပါၿပီ။

“လေပၚကို လူေတြေရာက္ခဲ့တယ္ဆိုတာ လိမ္ထားတာ သတ္သတ္မွန္း ကၽြန္ေတာ္သိတယ္”လို႔ ရုပ္ရွင္လုပ္ငန္းရွင္ ဘတ္ဆီဘရယ္လ္က အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုမွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ အဲဒီသမိုင္း၀င္ သိပၸံေအာင္ျမင္မႈႀကီးကို သံသယ၀င္ေနတဲ့ ပညာရွင္ေတြထဲက တစ္ေယာက္ဆိုရင္လည္း မမွားပါဘူး။ အဲဒီေခတ္က အေမရိကန္ သမၼတ ဂၽြန္အက္ဖ္ကေနဒီရဲ႕ ဆိုဗီယက္အေပၚ အသာရေရး မူ၀ါဒေၾကာင့္ NASAက မျဖစ္မေန လုပ္ႀကံလိုက္ရတဲ့ ဇာတ္လမ္းႀကီးပါလို႔ ဆီဘရယ္လ္က ဆိုပါတယ္။ သူဟာ (၁၉၆၉)ကေန (၁၉၇၂)ခုႏွစ္ထိ အေမရိကန္ေတြ လေပၚ(၆)ခါ ဆင္းခဲ့သမွ် အတုေတြခ်ည္းပဲလို႔ ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္ နည္းပညာ ထြန္းကားလာခ်ိန္မွာ လေပၚလူေတြဆင္းႏိုင္တာ ျဖစ္လာႏိုင္ေပမယ့္ (၁၉၇၂)ခုႏွစ္ထိေတာ့ လံုး၀မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔လည္း ဆီဘရယ္လ္က စြပ္စြဲထားပါတယ္။

ဆီဘရယ္လ္ဟာ သံသယ မရွိသင့္တာကို ရွိေနတယ္လို႔ေတာ့ ယူဆလို႔ မရပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဲဒီျပႆနာကို မယံုမၾကည္ ျဖစ္ေနတဲ့လူေတြက သူတစ္ေယာက္ထဲ မဟုတ္လို႔ပါပဲ။ (၁၉၉၉)ခုႏွစ္က ေကာက္ခံခဲ့တဲ့ စစ္တမ္းမွာဆို အေမရိကန္လူထု (၆)ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ဟာ လေပၚကို လူေတြေရာက္ခဲ့တယ္ဆိုတာကို ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားၿပီးတဲ့ေနာက္ အႀကီးအက်ယ္ သံသယ ရွိေနၾကပါသတဲ့။ ၿဗိတိန္မွာလည္း အင္ဂ်င္နီယာနဲ႔ နည္းပညာ မဂၢဇင္းက ေကာက္ခံတဲ့ သေဘာထား စစ္တမ္းအရ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံသား ေလးပံု၊ တစ္ပံုက ဒီေအာင္ျမင္မႈဟာ လုပ္ႀကံဇာတ္ႀကီးလို႔ ထင္ေနတဲ့အေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ NASAဟာ ဒီျပႆနာကို အႀကိမ္ႀကိမ္ရွင္းဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ ခုထိေတာ့ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ မရွိေသးပါဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အင္တာနက္မွာလည္း လေပၚကို လူေတြဆင္းခဲ့တာ တကယ္ဟုတ္မဟုတ္ ျပႆနာကလည္း အႀကီးအက်ယ္ ေခတ္စားလာပါတယ္။ Apollo 11ရဲ႕ ႏွစ္(၄၀)ျပည့္တဲ့ေန႔ မတိုင္ခင္ တစ္ပါတ္ေလာက္ အလိုကတည္းက Googleမွာ “Apollo moon landing hoax”ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအရာကို ရွာၾကေဖြၾကတာ အႀကိမ္ေပါင္း (၁.၅)ဘီလ်ံေတာင္ ရွိပါသတဲ့။

“ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အလိမ္အညာ စကားေတြထဲမွာ သာယာေနခဲ့တာပါ”လို႔ ၀ါရွင္တန္မွာရွိတဲ့ အမ်ိဳးသား ေလေၾကာင္းနဲ႔ အာကာသဆိုင္ရာ ျပတိုက္က အႀကီးတန္း အရာရွိ ေရာ္ဂ်ာလူးနီးယက္စ္က ေျပာပါတယ္။ “ဒီကိစၥႀကီးကို လူအေတာ္မ်ားမ်ားက လြယ္လြယ္နဲ႔ လက္ခံလိုက္ေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အတြက္ကေတာ့ ေတြးစရာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ လေပၚကို အမ္းစထေရာင္းတို႔ တကယ္မေရာက္ခဲ့ဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆအတြက္ အခ်က္အလက္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရွိေနပါတယ္”လို႔လည္း လူးနီးယက္စ္က ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။ လေပၚကို လူေတြေရာက္မေရာက္ သံသယ စရွိခဲ့တာ ခုမွမဟုတ္ပါဘူး။ (၁၉၇၂)ခုႏွစ္ကတည္းက Rocketdyneရဲ႕ နည္းပညာဆိုင္ရာ စာေရးဆရာ ဘီလ္ေကဆင္းက Apollo 11အတြက္ NASAက ေဆာက္ထားခဲ့တဲ့ ဒံုးပ်ံစနစ္ကို ေလ့လာၿပီးတဲ့ေနာက္ သူ႔ရဲ႕(၁၉၇၄)ခုႏွစ္ထုတ္ စာအုပ္မွာ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘယ္တုန္းကမွ လေပၚကုိ မေရာက္ခဲ့ပါဘူး။ အေမရိကန္ အစိုးရဟာ လူေတြကို လိမ္ညာဖို႔ ေဒၚလာဘီလ်ံနဲ႔ခ်ီၿပီး သံုးခဲ့တာပါ”လို႔ ထည့္ေရးခဲ့တာ အထင္အရွားပါပဲ။

ေကဆင္းဟာ NASAအေနနဲ႔ နကၡတ္ေဗဒ ပညာရွင္ေတြကို Apollo 11က လေပၚအေရာက္ ပို႔ေပးခဲ့တယ္ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ အၿမဲယံုၾကည္ခဲ့သူပါ။ သူ႔အဆိုအရ အမ္းစထေရာင္း၊ အဲလ္ဒရင္နဲ႔ ပိုင္းေလာ့တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ မိုက္ကယ္ေကာလင္းစ္တို႔ကို အေမရိကန္ ကုန္တင္ေလယာဥ္တစ္စင္းက သယ္သြားခဲ့တာပါတဲ့။ သူတို႔ပါလာတဲ့ အာကာသယာဥ္ကို ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာထဲမွာ ျပန္ခ်ေပးထားၿပီး အာကာသထဲက ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ျပန္ဆင္းလာႏိုင္ၿပီလို႔ အေမရိကန္ အစိုးရက ၀ါဒျဖန္႔ခဲ့တယ္လို႔ ေကဆင္းက ဆိုပါတယ္။ NASAဟာ အထူးျပင္ဆင္ထားတဲ့ Area 51ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ သူတို႔ရဲ႕ လေပၚလူဆင္းေရး စီမံကိန္းႀကီးကို ဦးေႏွာက္အစားခံၿပီး အစအဆံုး ျပင္ဆင္ခဲ့တယ္လို႔ ေကဆင္းရဲ႕ စာအုပ္ထဲမွာ ပါခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနရာဟာ နီဗားဒါး သဲကႏၱာရထဲမွာ ရွိေနၿပီး NASAရဲ႕ လူသိမခံခ်င္ဆံုး လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ ေနရာလို႔ နာမည္ထြက္ေနပါတယ္။ Area 51မွာ လုပ္ေနတဲ့ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြဆို သမၼတေတြေတာင္ မသိရဘူးလို႔လည္း သတင္းႀကီးေနပါေသးတယ္။

ေကဆင္းက အဲဒီသဲကႏၱာရထဲမွာပဲ အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ Settingအခန္းႀကီးထဲ အာကာသယာဥ္ကို ဆင္းခုိင္းၿပီး ဓာတ္ပံုေတြရိုက္ၾက၊ အေမရိကန္အလံႀကီး လႊင့္ၿပီးေတာ့ ကမာၻကို ျဖန္႔ျပခဲ့တာပါလို႔ ဆိုပါတယ္။ သူဟာ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ လေပၚကို လိမ္ညာၿပီး ဆင္းခဲ့ပါသလား”ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ (၂၀၀၁)ခုႏွစ္က Fox TVမွာေတာင္ မွတ္တမ္းရုပ္ရွင္တစ္ခု ရိုက္ျပခဲ့ပါေသးတယ္။ လေပၚကို Apollo 11ဆင္းခဲ့တယ္ဆိုတာ သိပၸံစံႏႈန္းေတြနဲ႔ တိုင္းတာရင္ ကြဲလြဲတာေတြ အမ်ားႀကီးပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဥပမာ အေမရိကန္ အလံဟာ ေလမရွိတဲ့ လေပၚမွာ ဘာေၾကာင့္မို႔ အရွိန္ျပင္းျပင္းနဲ႔ ေလထဲလြင့္ေနတာလဲဆိုၿပီး ဓာတ္ပံုကို ေထာက္ျပေမးခြန္းထုတ္ခဲ့တဲ့အခါ NASAအဖြဲ႕ခမ်ာ အႀကီးအက်ယ္ အငိုက္မိခဲ့ရွာပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕(၁)နာရီၾကာ မွတ္တမ္းဟာ ရႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးကေန လေပၚကို လူေတြဆင္းခဲ့တာ မဟုတ္ႏိုင္ေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး သက္ေသျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွတ္တမ္းကို Fox TVက ျပၿပီးတဲ့ေနာက္ NASAဟာ အသည္းအသန္ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲေတြ လုပ္ၿပီးေတာ့ လေပၚကို လူေတြဆင္းခဲ့တာ အမွန္ပါလို႔ ဖံုးခဲ့ဖိခဲ့ပါေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီကတည္းက လူေတြၾကားမွာ သံသယ အစိုင္အခဲက ေပါက္ဖြားလာေတာ့တာပါပဲ။

ေနာက္ထပ္ မွတ္တမ္းေတြကလည္း NASAအတြက္ အၾကပ္ရိုက္စရာ ျဖစ္ၿပီးရင္း ျဖစ္ေနေတာ့တာပါပဲ။ ဗန္အလန္ဆိုတဲ့ ပညာရွင္ကလည္း ၿဂိဳဟ္ဆင္းယာဥ္က လေပၚကေန ပ်ံတက္လာတဲ့အခါ ကမာၻ႕ေလထုထဲမွာလို စြမ္းအင္ မလံုေလာက္ႏိုင္တဲ့အေၾကာင္း အခ်က္အလက္ အျပည့္အစံုနဲ႔ ရွင္းျပေတာ့ NASAက မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ခဲ့ရျပန္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လေပၚဆင္းခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ဓာတ္ပံုေတြဟာ လရဲ႕မ်က္ႏွာျပင္ မဟုတ္ႏိုင္ဘူးလို႔လည္း ဗန္အလန္က ဆိုပါတယ္။ ဓာတ္ပံုကို အမ္းစထေရာင္းတို႔ လေပၚကို ေရာက္တဲ့အခ်ိန္ ရိုက္ထားတာလို႔ ဆိုေပမယ့္ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေနကရတဲ့ အလင္းေရာင္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာရတဲ့အရိပ္ဟာ တိတိက်က် တြက္ခ်က္ၾကည့္ရင္ ဦးတည္ရာ တလြဲစီ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါဟာ ကင္မရာ လွည့္စားမႈေတြနဲ႔ ကမာၻ႕သဲေျမကို လမ်က္ႏွာျပင္လို ဖန္တီးထားတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားေနတယ္လို႔ အလန္က ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒီျပႆနာကို လူေတြဆီစၿပီး သယ္လာခဲ့တဲ့ ေကဆင္းကေတာ့ (၂၀၀၅)ခုႏွစ္မွာ အနိစၥ ေရာက္သြားခဲ့ရွာပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ သူ႔တာ၀န္ကို တင္နက္ဆီမွာ အေျခစိုက္တဲ့ ရုပ္ရွင္လုပ္ငန္းရွင္ ဆီဘရယ္လ္က ဆက္ယူလာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ခုခ်ိန္ထိ လေပၚကို လူေတြေရာက္ခဲ့တာ အလကား ဇာတ္လမ္းႀကီးလို႔ ေခါင္းမာမာ ယူဆထားတုန္းပါ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဆီဘရယ္လ္ဟာ (၂၀၀၁)က ျပသြားခဲ့တဲ့ ေကဆင္းရဲ႕ မွတ္တမ္းရုပ္ရွင္အတြက္ အကူအညီေတြ ေပးခဲ့တဲ့သူပါ။ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္ျဖစ္ လေပၚကို လူေတြမေရာက္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္း သူသက္ေသျပႏိုင္တယ္လို႔ ေကဆင္းက မိတ္ေဆြေတြကုိ အၿမဲေျပာပါတယ္။ ဒီကိစၥကို ခုခ်ိန္ထိ NASAက ျငင္းေနေပမယ့္ တကယ္သာ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ခိုင္ခိုင္မာမာ ျဖစ္သြားရင္ေတာ့ NASAအဖြဲ႕နဲ႔အတူ NASAရဲ႕ ၀န္ထမ္း ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ အရွက္တကြဲ ျဖစ္ရမွာ က်ိန္းေသပါပဲ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဆယ္စုႏွစ္ (၄)စုကို ျဖတ္သန္းၿပီးတာေတာင္ အမ္းစထေရာင္းရဲ႕ေျခရာ လေပၚမွာ တကယ္ထင္ခဲ့သလားဆိုတာ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ႀကီးတစ္ခု ျဖစ္ေနတုန္းပါ။ ဆီဘရယ္လ္ကေတာ့ ဒီကိစၥကို အဲဒီတုန္းက Apolloနဲ႔အတူ လိုက္သြားခဲ့တဲ့ ပညာရွင္ေတြရယ္၊ NASAက ထိပ္တန္းလက္တဆုပ္စာ အရာရွိတခ်ိဳ႕ရယ္ကလြဲၿပီး အေမရိကန္ သမၼတေတာင္ သိခဲ့ပံုမရဘူးလို႔ သံုးသပ္ထားပါတယ္။ “ကၽြန္ေတာ္ဟာ နာမည္ႀကီးခ်င္လို႔ ဒီျပႆနာကို ေဖာ္ေကာင္လုပ္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အေမရိကန္ ျပည္သူေတြ အပါအ၀င္ ကမာၻသူ ကမာၻသားတိုင္းဟာ အလိမ္ခံေနရတယ္ဆိုတာ သိေစခ်င္တဲ့ ဆႏၵက အဓိကက်ပါတယ္”လုိ႔ CNNနဲ႔ အင္တာဗ်ဴးမွာ ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Apolloရဲ႕ Missionေတြ မပ်ံသန္းေတာ့တာ ႏွစ္ေပါင္း (၃၇)ႏွစ္ ရွိခဲ့ၿပီျဖစ္သလို ခုေခတ္ အေမရိကန္လူငယ္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာဟာ ဒီကိစၥကို စိတ္မ၀င္စားၾကေတာ့ပါဘူးလို႕လည္း ဆီဘရယ္လ္က ဆိုပါတယ္။ သူဟာ Apolloရဲ႕ ယာဥ္မွဴးတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ အဲလ္ဒရင္ကို (၂၀၀၂)ခုႏွစ္က ကိုယ္တိုင္သြားေမးခဲ့တာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္က အသက္(၇၂)ႏွစ္ ရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့ အဲလ္ဒရင္ဟာ ဆီဘရယ္လ္ ေမးျမန္းတာေတြကို သြယ္သြယ္၀ိုက္၀ုိက္ေလာက္ပဲ ၀န္ခံတာမ်ိဳး လုပ္သြားခဲ့ပါတယ္။

ေကာ္လိုရာဒို တကၠသိုလ္က နကၡတ္ဆိုင္ရာ ရူပေဗဒ ပညာရွင္ စတူး၀တ္ေရာ္ဘင္စ္ကေတာ့ NASAဘက္က ကာကြယ္ၿပီး Apolloဟာ လေပၚကို တကယ္ေရာက္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လေပၚသြားတဲ့ ခရီးဟာ လိမ္ညာတာပါလို႔ စြပ္စြဲေနတာကလည္း အႏၱရာယ္ ႀကီးလြန္းတယ္လို႔ သူက သတိေပးသြားပါတယ္။ “လူေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔ လေပၚကို တကယ္မေရာက္ခဲ့ဘူးလို႔ ယံုၾကည္သြားရင္ ဘာေတြျဖစ္လာႏိုင္မလဲ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ အေမရိကန္ရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈကိုေရာ လူ႕သမိုင္းမွာ အႀကီးမားဆံုး စြမ္းေဆာင္ခဲ့တာပါ ေျမာင္းထဲေရာက္သြားမယ္။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ေတြရဲ႕ ဂုဏ္ယူစရာ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈေတြ အားလံုးကို သံသယနဲ႔ ၾကည့္ၾကေတာ့မယ္။ ဒါမ်ိဳးထိေတာ့ မျဖစ္သင့္ပါဘူး”လို႔ ေရာ္ဘင္စ္က ဆိုပါတယ္။ “လေပၚကို လူေတြေရာက္ခဲ့တာ မမွန္ဘူး ထင္တာဟာ လူေတြ ဘာလုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ သက္ေသျပဖို႔ သတၱိမရွိဘဲ ျငင္းလိုက္တာနဲ႔ တူတူပါပဲ”လို႔လည္း ေရာ္ဘင္စ္က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း သူ႔အျမင္ကို ေျပာသြားပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ ယံုသူေတြ၊ မယံုသူေတြၾကား ညပ္ေနတဲ႔ NASAရဲ႕ လေပၚသြားေရာက္ျခင္း စီမံကိန္း ေအာင္ျမင္မႈဟာ ႏွစ္(၄၀)ေတာင္ ျပည့္ခဲ့ပါၿပီ။ ခုဆိုရင္ မယံုၾကည္တဲ့သူေတြက အရမ္းအားေကာင္းတဲ့ မွန္ဘီလူးေတြနဲ႔ Apollo 11ရဲ႕ Eagleလဆင္းယာဥ္ ဆင္းခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ေနရာကို လွမ္းၿပီး ေထာက္လွမ္းေနပါတယ္။ သူတို႔အဆိုအရ အဲဒီေနရာမွာ အေမရိကန္အလံကို ရွာမေတြ႕ခဲ့ရင္ NASAဟာ လိမ္ခဲ့တယ္ဆိုတာ က်ိန္းေသေပါက္ ေျပာႏိုင္ေတာ့မယ္လို႔ သိရပါတယ္။ Discoveryမဂၢဇင္းကေတာ့ “ယံုလြယ္သူေတြအတြက္ အေထာက္အထားေတြကို ဦးစားေပးထားတဲ့ ကမာၻႀကီးမွာ အဆင္ေျပမွာမဟုတ္ဘူး”လို႔ ဒီကိစၥအတြက္ မွတ္ခ်က္ေပးထားပါတယ္။ လေပၚကို အမ္းစထေရာင္းတို႔ တကယ္ပဲ ေရာက္ခဲ့၊ မေရာက္ခဲ့ဆိုတာကေတာ့ အခ်က္အလက္ေတြအျပင္ ကိုယ္ပိုင္စဥ္းစားဥာဏ္နဲ႔ ခ်င့္ခ်ိန္ၿပီး ယံုသင့္မယံုသင့္ ဆံုးျဖတ္ဖို႔ကေတာ့ လူုတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ တူဖို႔ရာ ခဲယဥ္းမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

Source: CNN, TheStar

ျမန္မာႏုိင္ငံမွ သုတစြယ္စုံမဂၢဇင္းပါ ေရးသားေဖာ္ျပခ်က္

လြန္ခဲ့ေသာ (၁၀)ႏွစ္ခန္႔က သုတစြယ္စံု မဂၢဇင္း(ခုႏွစ္ႏွင့္ အတဲြအမွတ္ အတိအက် မမွတ္မိေတာ့ပါ)တြင္ “အံ့ဖြယ္မြန္းဂိတ္၏ လိ္မ္ညာမႈႀကီး”အမည္ျဖင့္ အဆိုပါ အေၾကာင္းအရာကို ေ၀ေ၀ဆာဆာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။ အခ်က္အလက္ အေသးစိတ္ကို မမွတ္မိေတာ့ေသာ္လည္း ယခုတိုင္ စြဲၿမဲေနေသာ အေၾကာင္းအရာ အခ်ိဳ႕ႏွင့္ လေပၚလူေရာက္ျခင္းအား မယံုၾကည္သူ ပညာရွင္မ်ား အဆိုျပဳခဲ့ေသာ အခ်က္အလက္ အခ်ိဳ႕တို႔အား Planetမွ ယခုကဲ့သို႔ စုစည္းတင္ျပလိုက္ရပါသည္။

- ေလမရွိေသာ လေပၚတြင္ အေမရိကန္အလံသည္ အရွိန္အဟုန္ႏွင့္ လြင့္ပ်ံေနသည္။

- ေရမရွိေသာ လ၏ ေနာက္ခံေကာင္းကင္တြင္ ေရခိုးေရေငြ႕ျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားသည့္ မိုးတိမ္မ်ား ပါရွိေနသည္ကို ဓာတ္ပံုအေထာက္အထားမ်ားတြင္ ေတြ႕ႏိုင္သည္။

- လ၏ဆြဲအားသည္ ကမာၻ႕ဆြဲအား၏ (၄)ပံု၊ (၁)ပံုသာ ရွိမည္ဆိုလ်င္ Eagle အာကာသယာဥ္ ဆင္းသက္ခ်ိန္က ယာဥ္၏ေအာက္ဘက္ သဲထုတြင္ ဆြဲအားနည္းျခင္းေၾကာင့္ ခ်ိဳင့္ခြက္ႀကီးတစ္ခု ေပၚလာရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္းမွတ္တမ္းတြင္ ထိုအခ်က္ကို လံုး၀မေတြ႕ရပါ။

- လေပၚမွ ဓာတ္ပံုဟုဆိုကာ ျပသခဲ့ေသာ မွတ္တမ္းပံုမ်ားရွိ ေတာင္အခ်ိဳ႕သည္ နီဗားဒါး သဲကႏၱာရအတြင္းမွ ေတာင္တန္းမ်ားႏွင့္ ဆင္တူေနသည္။

- အမ္းစထေရာင္းတို႔ လေပၚဆင္းသက္ခ်ိန္ကို တိုင္းတာၾကည့္ပါက ေကာင္းကင္တြင္ ၾကယ္မ်ားကို ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႕ႏိုင္မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ဓာတ္ပံုထဲတြင္ ၾကယ္တစ္ပြင့္မွ် ရွိမေနပါ။

- Apollo 11အေနႏွင့္ ဆြဲအားနည္းေသာ လေပၚမွ ျပန္တက္မည္ဆိုလ်င္ သယ္ေဆာင္သြားသည္ထက္ စြမ္းအင္ပမာဏ မ်ားမ်ားစားစား လိုအပ္ေပလိမ့္မည္။

- လေပၚသို႔ အမ္းစထေရာင္းတို႔ ေရာက္သြားသည့္အခ်ိန္ႏွင့္ လေပၚသို႔ ေနေရာင္က်ေရာက္ခ်ိန္ တြက္ခ်က္ၾကည့္ပါက အရိပ္မ်ား၏ တည္ေနရာ လြဲမွားေနသည္။

- ဆြဲအားနည္းေသာ လမ်က္ႏွာျပင္မွ ပ်ံတက္လာခ်ိန္တြင္ သဲမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျပင္းစြာ လြင့္ထြက္သြားေစသင့္ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္ ျဖစ္မလာပါ။

- NASAသည္ Apollo 11ႏွင့္ ပတ္သတ္ၿပီး အတိက် အေသးစိတ္ နည္းပညာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ျပည္သူမ်ားထံ ခ်ျပရန္ ထိမ္ခ်န္ထားသည္။

- နကၡတ္ပညာရွင္မ်ား ရိုက္ယူလာသည္ဆိုေသာ ဓာတ္ပံုမ်ားအတြက္ ဖလင္မ်ားသည္လေပၚရွိ ျဖာထြက္စြမ္းအင္မ်ားေၾကာင့္ သဘာ၀အေလ်ာက္ အရည္ေပ်ာ္သြားရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ကမာၻေပၚသို႔ အေကာင္းပကတိ ျပန္ပါလာခဲ့သည္။

http://myanmargay.socialgo.comမွ

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

အေရးပါဆံုး ၿဂိဳဟ္တုစနစ္မ်ားႏွင္႔ ကၽြႏ္ုပ္တို႔၏ကမာၻႀကီး



၂၀၀၇ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ အေမရိကန္ သမတၱ ဘုရွ္ က အိမ္ျဖဴေတာ္တြင္ GPS ႏွင္႔ပက္သက္ေသာ သေဘာတူညီမႈ တစ္ခု ကို အတည္ျပဳခဲ႔သည္။ ယခုလက္ရွိ တစ္ကမာၻလံုး အသံုးျပဳေနေသာ ကမာၻ႔ေနရာျပစနစ္ GPS (Global Position System) အား အေမရိကန္ ကာကြယ္ေရး ဝန္ႀကီးဌာန တစ္ခုတည္းသာ အသံုးျပဳနိုင္ေသာ channel ကို ခ်န္လွပ္ၿပီး က်န္ တစ္ကမာၻလံုး အသံုးျပဳေနသည္႔ channel ကို ၎တို႔ အေနျဖင္႔ လံုးၿခံဳေရးအတြက္ သံသယ ရွိသည္ဟု ယူဆခ်ိန္တြင္ အခ်ိန္မေရြး ပိတ္ပစ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အတည္ျပဳခဲ႔သည္။

ထိုသေဘာတူညီမႈေၾကာင္႔ တစ္ကမာၻလံုး ထိတ္လန္႔ခဲ႔ၾကရသည္။ အထူးသျဖင္႔ နိုင္ငံအသီးသီးရွိ ကာကြယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ စူးစမ္းေလ႔လာေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ သမိုင္းျပဳစုသည္႔လုပ္ငန္းမ်ား၊ ခရီးသြားလာမႈ လုပ္ငန္းမ်ားႏွင္႔ အျခားအျခားေသာ GPS ကို မရွိမျဖစ္ အသံုးျပဳေနရေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ တာဝန္ရွိသူမ်ားက ပိုမိုစိုးရိမ္ခဲ႔ၾကသည္။ အဓိကအားျဖင္႔ နိုင္ငံတိုင္းအတြက္ အေရးႀကီးသည္႔ ကာကြယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ေႏွာင္႔ေႏွးသြားျခင္း၊ ေနရာရွာေဖြမႈ အခက္အခဲမ်ား ႀကံဳေတြ႔ကာ ၾကန္႔ၾကာေစျခင္းႏွင္႔ မလိုအပ္ပဲ အခ်ိန္၊ ခြန္အား၊ ေငြႏွင္႔ လူအရင္းအျမစ္မ်ား ကုန္ဆံုးျခင္းမ်ား ျဖစ္လာေပမည္။


ၿဂိဳဟ္တုစနစ္မ်ားႏွင္႔ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ကမာၻ


ဤအေျခအေနကို ကမာၻအရပ္ရပ္ရွိ နုိင္ငံမ်ားကလည္း ႀကိဳတင္ေမွ်ာ္ေတြးၿပီးသား ျဖစ္သည္။ မူလကတည္းက အာကာသစနစ္မ်ားတြင္ ထိပ္ဆံုးေရာက္ေနေသာ ရုရွားဖက္ဒေရးရွင္း နိုင္ငံသည္ GPS ႏွင္႔ အၿပိဳင္ Glonass (Global Navigation satellite system) ကို တည္ေထာင္ခဲ႔ၿပီးျဖစ္သည္။ ဥေရာပသမဂၢ ကလည္း သမဂၢဝင္နိုင္ငံမ်ား စုေပါင္း၍ Galileo ၊ အိႏၵိယနိုင္ငံက IRNNS ၊ တရုတ္ျပည္သူ႔သမတၱနိုင္ငံမွ Beidou ႏွင္႔ ဂ်ပန္နိုင္ငံ မွ QZSS စသည္႔ နိုင္ငံမ်ားအလိုက္ ၿဂိဳဟ္တုစနစ္တို႔ကို စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္၍ အေကာင္အထည္ ေဖၚခဲ႔ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ေလာေလာဆယ္မွာ NAVSTAR မွ GPS ႏွင္႔ GLONASS ႏွစ္ခု သာ အသံုးျပဳနိုင္ေသးကာ က်န္ စနစ္မ်ားမွာ အသံုးျပဳနိုင္ရန္ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာေအာင္ ေစာင္႔ရေပဦးမည္။


ကမာၻႀကီးႏွင္႔ ၿဂိဳဟ္တုမ်ား


GLONASS စႏွစ္မွာလည္း ရုရွားဖက္ဒေရးရွင္းနိုင္ငံမွ ကန္႔သက္ခ်က္ မ်ားေသာေၾကာင္႔ GPS ကိုသာ အားကိုးအားထား ျပဳေနၾကရသည္။ ယေန႔ကမာၻတြင္ ၿဂိဳဟ္တုစနစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိသည္႔အနက္ GPS ၿဂိဳဟ္တုစနစ္တစ္ခုတည္းသာ ဤသို႔ျပႆနာ ႀကံဳရျခင္းျဖစ္သည္။ အျခားေသာ မိုးေလဝသၿဂိဳဟ္တု (weather satellite)၊ ဆက္သြယ္ေရးၿဂိဳဟ္တု (telstar communication satellite)၊ အာကာသ စူးစမ္းရွာေဖြေရးၿဂိဳဟ္တု (discovery satellite) စသည္႔ ၿဂိဳဟ္တု စနစ္မ်ားႏွင္႔ ကမာၻ႔ေနရာျပစနစ္ (GPS) တြင္ သံုးေသာ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားက မည္သို႔ကြာျခားေသာေၾကာင္႔နည္း? GPS စနစ္တစ္ခုတည္းကို NASA (National Aeronautics and Space Administration) မွ မကိုင္ပဲ Pentagon ႏွင္႔ အေမရိကန္သမတၱက အဘယ္ေၾကာင္႔ ခ်ဳပ္ကိုင္ရသနည္း? GPS စနစ္က မည္မွ် အေရးပါေသာေၾကာင္႔နည္း? ယခုနွစ္ပိုင္းတြင္း အဘယ္ေၾကာင္႔ ေရပန္းစားလာရသနည္း? မည္သည္႔ခုႏွစ္ကတည္းက ေပၚေပါက္လာခဲ႔သနည္း? ယဥ္တိုင္း၊ ေနာက္ဆံုးေပၚ အီလက္ထေရာနစ္ ပစၥည္းတိုင္းတြင္ အဘယ္ေၾကာင္႔ေနရာယူလာရသနည္း? အျခားနိုင္ငံမ်ားမွ GPS ကိုၿပိဳင္ဆိုင္မည္႔ ၿဂိဳဟ္တုစနစ္မ်ားမွာ အဘယ္နည္း? စသည္႔ ေမးခြန္းေပါင္းမ်ားစြာ ရွိလာေပသည္။

မွန္သည္။ GPS စနစ္သည္ ယေန႔ တိုးတက္လာေသာ ကမာၻတြက္ အေရးအပါဆံုး ၿဂိဳဟ္တုစနစ္ျဖစ္သည္။ ေနရာတိုင္း အခန္းတိုင္းတြင္ အသံုးဝင္သည္။ ေကာင္းၿပီ GPS ၿဂိဳဟ္တုစနစ္မ်ားအေၾကာင္း ေလ႔လာၾကပါစို႔။

ၿဂိဳဟ္တုမ်ား


NAVSTAR GPS

NAVSTAR ၏ တံဆိပ္

NAVSTAR GPS ဆိုသည္မွာ NAVigation Satellites providing Time And Range & Global Positioning System (ၿဂိဳဟ္တုမ်ား ပဲ႔ထိန္းေမာင္းႏွင္သြားလာရန္ အတြက္ အခ်ိန္ႏွင္႔ အကြာအေဝး စီစဥ္ခ်မွတ္ေပးျခင္းစႏွစ္ ႏွင္႔ ကမာၻ႔ေနရာျပစနစ္) ျဖစ္သည္။ Positioning service ႏွစ္ခုရွိၿပီး အေမရိကန္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန တစ္ခုတည္းသာ အသံုးျပဳနိုင္ေသာ Precise Positioning Service/PPS ႏွင္႔ တစ္ကမာၻလံုး အသံုးျပဳနိုင္သည္႔ Standard Positioning Service/SPS ဟူ၍ျဖစ္သည္။ Precise Positioning Service မွာ တိက်ေသခ်ာမႈ ၉၅% ရွိၿပီး ျပင္ပရွိတည္ေနရာအမွန္ႏွင္႔ GPS မွ ေဖာ္ျပေသာ တည္ေနရာ၏ အျမင္႔ဆံုးကြာဟမႈမွာ ေရျပင္ညီ (horizontal) ၁၆ မီတာႏွင္႔ ေဒါင္လိုက္ (vertical) ၂၃ မီတာ ျဖစ္သည္။ Standard Positioning Service မွာ ေရျပင္ညီ (horizontal) ၁၀၀ မီတာႏွင္႔ (vertical) ၁၅၆ မီတာ ျဖစ္သည္။


GPS ၿဂိဳဟ္တု


GPS ၿဂိဳဟ္တု ၂၄ လံုးႏွင္႔ ပတ္လမ္း ၆ ခု

NAVSTAR GPS စနစ္ ေပၚေပါက္လာပံုမွာ - ၁၉၆၀ အေစာပိုင္းတြင္ ပင္တဂြန္ Pentagon စစ္ဌာနခ်ဳပ္ (အေမရိကန္ ကာကြန္ေရးဝန္ႀကီး ဌာနခ်ဳပ္) မွ အစီစဥ္ေရးဆြဲခဲ႔ေသာ အေမရိကန္ ေရတပ္ (US Navy) ၏ US Navy's TIMATION Program ႏွင္႔ အေမရိကန္ ေလတပ္ (US Air Force) ၏ 621B Project တို႔ႏွစ္ခု မွ စတင္ခဲ႔သည္။

၁၉၇၃ ခုႏွစ္တြင္ GPS စနစ္ဟု ေျပာင္းလဲခဲ႔ၿပီး အေမရိကန္ တပ္မေတာ္တစ္ခုသာ အသံုးျပဳနိုင္သည္႔ Channel ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိုင္ခဲ႔သည္။ ပထမဆံုးၿဂိဳဟ္တုကို ၁၉၇၄ ခုနွစ္ ဂ်ဴလိုင္ (၁၄)ရက္ေန႔က ေအာင္ျမင္စြာ လႊတ္တင္နိုင္ခဲ႔သည္။ ၿဂိဳဟ္တု အေရအတြက္ကိုလည္း စတင္ တည္ေထာင္ခ်ိန္က ၄ လံုး သာ သံုးခဲ႔ရာမွ တျဖည္းျဖည္း အေရအတြက္ တုိးျမွင္႔နိုင္ခဲ႔သည္။ ထို႔ေနာက္ ေနတိုးအဖြဲ႔ (NATO) ေခၚ ေျမာက္အတၱလန္တိတ္ စာခ်ဳပ္အဖြဲ႔ဝင္နုိင္ငံမ်ား (North Atlantic Treaty Organization)ႏွင္႔ အျခား မဟာမိတ္နုိင္ငံအခ်ိဳ႕ကို အသံုးျပဳခြင္႔ေပးခဲ႔သည္။ ၁၉၉၀ ႏွစ္လည္ပိုင္းတြင္ တြင္ ၿဂိဳဟ္တု ၂၄ လံုး စလံုး လႊတ္တင္ၿပီးစီးၿပီး ေနာက္ဆံုး ရလဒ္ကို ၁၉၉၅ ေအပရယ္ (၂၇)ရက္ေန႔ တြင္ တစ္ကမာၻလံုး စတင္အသံုးျပဳနိုင္ခဲ႔သည္။ ၂၀၀၇ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ အရန္ႏွင္႔ ကြပ္ကဲမႈအတြက္ ၿဂိဳဟ္တု (၆)လံုးအပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၿဂိဳဟ္တု အလံုး(၃၀) လႊတ္တင္ၿပီးျဖစ္သည္။

အလုပ္လုပ္ေဆာင္ပံုမွာ - NAVSTAR GPS စနစ္တြင္ ၿဂိဳဟ္တု (၂၄)လံုး အသံုးျပဳၿပီး ပက္လမ္း (၆) ခု သက္မွတ္ကာ ပက္လမ္းတစ္ခုတြင္ ၿဂိဳဟ္တု (၄) လံုး ကို အကြာအေဝးညီစြာျဖင္႔ ကမာၻကို လွည္႔ပက္ေစသည္။ အီေကြတာ မွ ၅၅ ဒီဂရီ တိမ္းေစာင္းလွည္႔ပက္ေစကာ ကမာၻကို တစ္ပက္ျပည္႔ရန္ ၁၁ နာရီ ၅၈ မိနစ္ ၾကာျမင္႔သည္။ ၿဂိဟ္တု တစ္လံုးစီ၏ ကမာၻမွ အကြာအေဝးမွာ ၂၀၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၀၉၀၀ မိုင္) ျဖစ္သည္။ ပက္လမ္း၏ အခ်င္းဝတ္မွာ ၂၆၆၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၅၀ မိုင္) ျဖစ္ည္။ (ကမာၻ၏ အခ်င္းဝတ္ = ၆၃၇၈.၁ ကီလိုမီတာ၊ ၃၉၆၁.၃ မိုင္ ) တည္ေနရာရွာေဖြမႈအတြက္ ဒဗလူဂ်ီအက္စ္ ၈၄ စနစ္ (WGS 84 system) ကို အသံုးျပဳသည္။ ေျမျပင္ရွိ အဓိက ထိန္းခ်ဳပ္ေရးစခန္း (Master Control Station) ကို ေကာ္လိုရာဒို (Colorado Springs) တြင္ ထားရွိၿပီး စခန္းငယ္မ်ားကို ေကာ္လိုရာဒို (Colorado Springs)၊ ဟာဝိုင္အီကၽြန္း (Hawii)၊ အတၱလန္တိတ္ သမုဒၵရာတြင္းတြင္ Ascension၊ အိႏိၵယ သမုဒၵရာတြင္းတြင္ Dieo Garcia ႏွင္႔ ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာတြင္းတြင္ Kwajalein ဟူ၍ ထားရွိသည္။ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားထံသို႔ ျပန္လည္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ေျမျပင္ အန္တင္နာမ်ားကိုလည္း Ascension၊ Dieo Garcia ႏွင္႔ Kwajalein တို႔တြင္ တည္ေဆာက္ထားသည္။


ေျမျပင္စခန္းတည္ရွိရာ ေနရာမ်ား


ၿဂိဳဟ္တု ၃ လံုး၏ အကြာအေဝး ၃ ခုမွ တည္ေနရာ ရွာေဖြပံု


တည္ေနရာရွာေဖြမႈ - တည္ေနရာကို ရွာေဖြသက္မွတ္ ပံုမွာ ပထမဆံုး ကမာၻေပၚရွိ GPS receiver တစ္ခုဆီ သို႔ Signal ရရွိေသာ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားမွ အကြာအေဝးမ်ားကို တိုင္းတာသက္မွတ္မည္။ ထို႔ေနာက္ ရရွိေသာ အကြာအေဝး ကီလိုမီတာအတုိင္း အခ်င္းဝတ္ယူကာ စက္ဝိုင္းမ်ားကို ဝိုင္းေစပါမည္။ အကယ္၍ ၿဂိဳဟ္တု ၅ လံုးမွ Signal ရရွိနိုင္လွ်င္ စက္ဝိုင္းငါးခု ေပၚေပါက္လာမည္ျဖစ္ၿပီး ၎စက္ဝိုင္း(၅)ခု၏ ဆံုမွတ္သည္ သိခ်င္ေသာ receiver ၏ ယခု ရွိေနေသာ တည္ေနရာပင္ျဖစ္သည္။ ေနရာရွာေဖြမႈကို အေသးစိတ္ ထပ္မံသိရွိလိုပါက http://www.meepyatite.info/2009/01/global-positioning-system.html တြင္ ဖတ္ရႈနိုင္ပါသည္။ GPS စနစ္တြင္ ကမာၻေပၚရွိ အမွတ္ (၁)မွတ္လွ်င္ ၿဂိဳဟ္တု အနည္းဆံုး (၅)လံုးမွ အမ်ားဆံုး (၁၀)လံုးထိ Signal ေကာင္းေကာင္းရရွိနိုင္ရန္ စီစဥ္ထားသည္။ (က်ေနာ္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အသံုးျပဳစဥ္က အနည္းဆံုး ၇ လံုးႏွင္႔ အမ်ားဆံုး ၁၂ လံုးထိ ရခဲ႔သည္။)


GPS ၿဂိဳဟ္တု လမ္းေၾကာင္းမ်ား


GPS ၿဂိဳဟ္တုအား သယ္ေဆာင္ေသာ ဒံုးပ်ံယဥ္


ဒံုးပ်ံယဥ္၏ အတြင္းပိုင္း


GPS signal သံသရာ


GPS ၿဂိဳဟ္တုမ်ားသည္ L1 ႏွင္႔ L2 ဟူေသာ္ signal ႏွစ္ခု ကို သယ္ေဆာင္ထုတ္လႊတ္ၿပီး ၎ signal ကို A\C binary code ႏွင္႔ P code တို႔ျဖင္႔ data message အျဖစ္ GPS receiver မွ ေျပာင္းလဲရသည္။ NAVSTAR စနစ္တြင္ incoming signals ဖမ္းယူမႈအတြက္ Code division multiple access (CDMA) စနစ္ကို အသံုးျပဳသည္။








GLONASS ( ГЛОНАСС )


GLONASS အမွတ္တံဆိပ္

GLONASS (Global'naya Navigatsionnaya Sputnikovaya Sistema) ဆိုသည္မွာ GLObal NAvigation Satellite System ျဖစ္သည္။ ရုရွားဖက္ဒေရးရွင္း နိုင္ငံမွ အစိုးရ တပ္မေတာ္အတြက္ အသံုးျပဳရန္ တည္ေဆာက္ထားေသာ စနစ္ျဖစ္သည္။ GPS စနစ္ကဲ႔သို႔ပင္ တည္ေနရာရွာေဖြ ေသာစနစ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ တစ္ကမာၻလံုး အသံုးမျပဳနိုင္ေအာင္ ကန္႔သက္ထားသည္။

GLONASS စနစ္ကို ၁၉၇၆ ခု ႏွစ္တြင္ စတင္စမ္းသပ္ခဲ႔ၿပီး ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ေအာင္ျမင္ၿပီးစီးခဲ႔သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုႏွစ္မ်ားအတြင္း ရုရွားနိုင္ငံ၏စီးပြားေရး အႀကီးအက်ယ္ က်ဆင္းေနေသာေၾကာင္႔ စမ္းသပ္မႈကို ရပ္တန္႔ခဲ႔ရသည္။ ကာလၾကာရွည္စြာ ပစ္ထားေသာေၾကာင္႔ ၿဂိဳဟ္တုစနစ္မ်ား ယိုယြင္းပ်က္စီးခဲ႔ရၿပီး ၂၀၀၁ ခုႏွစ္တြင္ အာကာသ၌ ၿဂိဳဟ္တု (၈) လံုးသာ က်န္ေတာ႔သည္။ ထိုႏွစ္မွာပင္ အိႏၵိယနိုင္ငံနွင္႔ ပူးေပါင္း၍ GLONASS ကို ျပန္လည္ အသက္သြင္းခဲ႔သည္။


GLONASS စနစ္


GLONASS ၿဂိဳဟ္တု

ဤစနစ္တြင္ ၿဂိဳဟ္တု ၂၁ လံုးကို အသံုးျပဳထားၿပီး ပက္လမ္း ၃ ခုသာ ထားရွိကာ ပက္လမ္းတစ္ခုလွ်င္ ၿဂိဳဟ္တု (၇)လံုးစီ လွည္႔ပက္ေစပါသည္။ GLONASS ၿဂိဳဟ္တု တစ္လံုးစီသည္ ကမာၻမွ ၁၉၁၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၁၈၆၈ မိုင္) ကြာေဝးသည္။ ၿဂိဳဟ္တု တစ္လံုးလွ်င္ ကမာၻကို တစ္ပက္ျပည္႔ရန္ ၁၁ နာရီ ၁၅ မိနစ္ၾကာျမင္႔သည္။ ပက္လမ္းမ်ားကို အီေကြတာ မွ ၆၅ ဒီဂရီ တိမ္းေစာင္းလွ်က္ ထားရွိသည္။ ၿဂိဳဟ္တု တစ္လံုးစီ၏ အေလးခ်ိန္မွာ ၁၃၀၀ ကီလိုဂရမ္ ခန္႔ေလးၿပီး အရြယ္အစားမွာ အခ်င္းဝတ္ ၁.၁၇၅ မီတာရွိသည္။ GLONASS ၿဂိဳဟ္တုမ်ားသည္ signal ႏွစ္မ်ိဳးကို သယ္ေဆာင္ၿပီး တစ္မ်ိဳးမွာ Standard Precision (SP) signal ျဖစ္ၿပီး ေနာက္တစ္မ်ိဳးမွာ High Precision (HP) signal ျဖစ္သည္။ ကမာၻေျမမွ ဖမ္းယူမႈအတြက္ NAVSTAR ကဲ႔သို႔ CDMA လိုင္းကို အသံုးမျပဳပဲ Frequency Division Multiple Access (FDMA) နည္းပညာကို အသံုးျပဳသည္။


ပတ္လမ္း ၃ ခုႏွင္႔ GLONASS ၿဂိဳဟ္တုမ်ား


GLONASS ၿဂိဳဟ္တုအား သယ္ေဆာင္သည္႔ ဒံုးပ်ံယဥ္


GLONASS ၿဂိဳဟ္တုအား သယ္ေဆာင္သည္႔ ဒံုးပ်ံယဥ္


တည္ေနရာရွာေဖြပံုမွာ NAVSTAR GPS စနစ္ႏွင္႔ အတူတူျဖစ္ၿပီး ရွာေဖြမႈ စနစ္တြင္ Earth Parameter System 1990 (PZ-90) စနစ္ကို အသံုးျပဳသည္။

GPS ႏွင္႔ GLONASS အတြက္ GPS+GLONASS receiver မ်ားမွာ
  1. Ashtech’s GG24 receiver is the world’s first fully integrated GPS+GLONASS receiver.
  2. LAIPAC System’s: TF 50 GPS + GLONASS receiver.
  3. GPS/GLONASS Receiver(ARGO-16)
  4. Javad Navigation Systems
  5. Leica
  6. NovAtel
  7. Trimble
  8. Topcon’s GMS-2 တို႔ျဖစ္သည္။


Galileo

GALILEO

Galileo System

European Global Satellite Navigation System ျဖစ္ၿပီး ဥေရာပ နုိင္ငံမ်ားတြင္ ၿဂိဳဟ္တုစနစ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေစရန္ႏွင္႔ NAVSTAR စနစ္ကို မမွီခိုပဲ ကိုယ္ပိုင္တစ္ခု လုပ္နိုင္ရန္ ရည္ရြယ္သည္။ အီတလီ အာကာသႏွင္႔ သိပၸံပညာရွင္ ဂယ္လီလီယို (Galileo Galilei) ကို အစြဲျပဳ၍ အမည္ေပးခဲ႔ျခင္းျဖစ္သည္။ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ တြင္ ဂ်ာမဏီ၊ ျပင္သစ္၊ အီတလီ ႏွင္႔ ယူနိုက္တက္ကင္းဒြန္း နိုင္ငံရွိ အင္ဂ်င္နီယာမ်ားက စတင္စဥ္းစားခဲ႔ၾကၿပီး ပထမအဆင္႔ သေဘာတူညီမႈကို ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၆ တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ႔ၾကသည္။ ၂၀၀၃ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာတြင္ တရုတ္ျပည္သူ႔သမတၱနိုင္ငံမွ ၿဂိဳဟ္တုပဲ႔ထိန္းစနစ္မ်ား တိုးတက္ေရးအတြက္ ဥေရာပသမဂၢႏွင္႔ ဆက္သြယ္ခဲ႔ရာမွ စတင္စဥ္းစားခဲ႔သည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာ ၃၀ တြင္ ဥေရာပသမဂၢမွာ ပို႔ေဆာင္ေရးဝန္ႀကီး ၂၇ ဦးတို႔က သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ႔ၾကၿပီး ၂၀၁၃ တြင္ စတင္အသံုးျပဳနုိင္ရန္ စီမံကိန္းခ်ခဲ႔ၾကသည္။


Galileo ၿဂိဳဟ္တု

ဤစနစ္ကို Public-Private-Partnership (PPP) ဟူ၍ သက္မွတ္ထားၿပီး စနစ္ႀကီး တစ္ခုလံုးအတြက္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကို ဂ်ာမဏီနိုင္ငံမွာ (၂၀.၉%)၊ ျပင္သစ္နုိင္ငံမွ (၁၇%)၊ ၿဗိတိန္နိုင္ငံမွ (၁၆%)၊ႏွင္႔ အီတလီနုိင္ငံမွ (၁၅.၂%) က်ခံရန္ သေဘာတူခဲ႔ၾကသည္။ အဓိက ေျမျပင္စခန္းႏွစ္ခုကို ဂ်ာမနီနိုင္ငံ (Germany) မူးနစ္ခ်္ ၿမိဳ႕ (Munich) ႏွင္႔ အီတလီနုိင္ငံ (Italy) ရိုမီ (Rome) ၿမိဳ႕၏အေရွ႕ဖက္ ၁၃၀ ကီလိုမီတာေဝးေသာ ဖူစီနို (Fucino)တြင္ ထားရွိမည္ျဖစ္သည္။ အသံုးျပဳသူမ်ားအတြက္ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စားျဖင္႔ ဝန္ေဆာင္မႈေပးရန္ စီစဥ္ထားၿပီး အခမဲ႔ အေျခခံဝန္ေဆာင္မႈ (A free, basic service) ႏွင္႔ အာမခံအတြက္ အရစ္က်ေငြေပးသြင္းရသည္႔ ဝန္ေဆာင္မႈ (A premium chargeable service with additional features) ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၀ျပည္႔နွစ္က ဥေရာပသမဂၢနိုင္ငံမ်ား သေဘာတူညီမႈ ရယူခဲ႔ၾကၿပီး ၂၀၀၁ခုနွစ္တြင္ ေျမျပင္အေဆာက္အံုမ်ား၊ ၿဂိဳဟ္တုႏွင္႔ ဆက္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ အေဆာက္အံုးမ်ားကို တည္ေဆာက္ရန္ စတင္ခဲ႔သည္။


ပတ္လမ္း ၃ ခုႏွင္႔ ၿဂိဳဟ္တု အလံုး ၃၀

စုစုေပါင္းၿဂိဳဟ္တုအေရအတြက္ ၂၇ လံုး အသံုးျပဳမည္ျဖစ္သည္။ ကမာၻကို ပက္လမ္း ၃ ခုျဖင္႔ပက္မည္ျဖစ္ၿပီး ပက္လမ္းတစ္ခုလွ်င္ ၿဂိဳဟ္တု ၁၀ လံုးစီ အကြာအေဝး တူညီစြာ လွည္႔ပ္မည္ျဖစ္သည္။ ကမာၻတစ္ပက္ျပည္႔ရန္ ၁၄ နာရီ ၂၂ မိနစ္ ၾကာမည္ျဖစ္သည္။ ကမာၻမွာ အကြာအေဝး ၂၃၆၁၆ ကီလိုမီတာ ထိ လႊတ္တင္မည္ျဖစ္ၿပီး အီေကြတာမွ ၅၆ ဒီဂရီ တိမ္းေစာင္း၍ လွည္႔ပက္မည္ျဖစ္သည္။ CDMA ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ကို အသံုးျပဳမည္။

GPS ႏွင္႔ Galileo အတြက္ GPS+ Galileo receiver မ်ားမွာ

  1. Whistler GPS100 Galileo Global Positioning System (GPS-100, GPS 100)SKU: GPS100
    Brand: Whistler
  2. GSTB_V2 Galileo Experimental Test Receiver (GETR) Available since 2004
  3. Galileo TUR (Test User Receiver) Under Development (GPS + Galileo)

ႏိႈင္းယွဥ္ခ်က္



IRNSS

Indian Regional Navigational Satellite System (အိႏၵိယနိုင္ငံ ၿဂိဳဟ္တုပဲ႔ထိန္းေမာင္းႏွင္သည္႔စနစ္) ျဖစ္သည္။ အႏိၵယနိုင္ငံ၏ ကိုယ္ပိုင္လံုၿခံဳေရးအတြက္ရည္ရြယ္ၿပီး ၿဂိဳဟ္တု (၇) လံုး လႊတ္တင္ၿပီးျဖစ္သည္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေမ လ တြင္ အိႏၵိယအစိုးရ၏ ခြင္႔ျပဳခ်က္ ရရွိခဲ႔ၿပီး ၂၀၁၂ တြင္ အသံုးျပဳနိုင္ရန္ ေမွ်ာ္လင္႔ထားသည္။ အိႏၵိယရူပီးေပါင္း ၁၆ ဘီလီယံ အသံုးျပဳရန္ရည္ရြယ္ထားသည္။


IRNSS ၿဂိဳဟ္တု


IRNSS စနစ္ႏွင္႔ အိႏိၵယနိုင္ငံ


Beidou

Beidou ဆိုသည္မွာ တရုတ္ျပည္သူ႔သမတၱနိုင္ငံ ၿဂိဳဟ္တုမ်ား ေမာင္းႏွင္ပဲ႔ထိန္းေပးေသာ စနစ္ (Chiness Regional Satellite Navigation System) ျဖစ္သည္။ စီမံကိန္းအရ ၿဂိဳဟ္တုေပါင္း (၃၅) လံုး ပါဝင္၍၊ ယခုခ်ိန္ထိ ၿဂိဳဟ္တု (၃) လံုး လႊတ္တင္ခဲ႔ၿပီးျဖစ္သည္။ Signal ဖမ္းယူမႈအတြက္ CDMA လိုင္းကို အသံုးျပဳမည္ျဖစ္သည္။


Beidou ၿဂိဳဟ္တု


Beidou ၿဂိဳဟ္တု ႏွင္႔ ကမာၻေျမ


Beidou ၿဂိဳဟ္တု ႏွင္႔ တရုတ္နုိင္ငံ


Beidou ၿဂိဳဟ္တု ႏွင္႔ ၎၏ ဒံုးပ်ံယဥ္



Beidou System


DORIS

Doppler Orbitography and Radio-positioning Integrated by Satellite ျဖစ္သည္။ ျပင္သစ္နိုင္ငံ မွ တည္ေထာင္ထားၿပီး ၿဂိဳဟ္ပက္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို ေလ႔လာစူးစမ္းရန္ႏွင္႔ ကမာၻေျမျပင္ကို ေနရာတိတိက်က် ေဖာ္ျပနိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားရန္ စီမံထားေသာ စနစ္တစ္ခု ျဖစ္သည္။


DORIS System


QZSS

The Quasi-Zenith Satellite System ျဖစ္သည္။ GPS စနစ္မွ အခ်ိန္မ်ားကို ဂ်ပန္စံေတာ္ခ်ိန္ သို႔ ေျပာင္းလဲနိုင္ေရးအတြက္ ၿဂိဳဟ္တု (၃) လံုးျဖင္႔ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ထားေသာ စနစ္ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္က ပထမဆံုး ၿဂိဳဟ္တု ကို လႊတ္တင္နုိင္ခဲ႔ၿပီးျဖစ္သည္။ စီမံကိန္းကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ အားလံုးၿပီးဖို႔ ေမွ်ာ္လင္႔ထားသည္။ ဂ်ပန္နိုင္ငံအတြင္း၌သာ အသံုးျပဳနိုင္မည္ျဖစ္သည္။



QZSS ၿဂိဳဟ္တု


QZSS System


QZSS ၿဂိဳဟ္တု ၃ လံုးႏွင္႔ ပတ္လမ္း

Source: meepyatite

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Space Shuttle

အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ (Space Shuttle) သည္ လူလုိက္ပါေသာ အာကာသ mission မ်ားအတြက္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ အမ်ဳိးသား ေလေၾကာင္းႏွင့္ အာကာသဆုိင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈအဖဲြ႕ (National Aeronautics and Space Administration – NASA) မွ ပုိင္ဆုိင္ေသာ ျပန္လည္အသံုးျပဳႏုိင္သည့္ စနစ္ပါရွိေသာ အာကာသယာဥ္ (reusable launch system and orbital spacecraft) ျဖစ္သည္။ အဆုိပါ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ အာကာသပုိ႕ေဆာင္ေရးစနစ္ (Space Transportation System) ဟူ၍လည္းေခၚဆုိသည္။ ထုိစနစ္ကုိ ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္မႈ (rocket launch) ၊ ပတ္လမ္းဆုိ္င္ရာ အာကာသယာဥ္ (orbital spacecraft) ႏွင့္ ျပန္လည္၀င္ေရာက္ႏုိင္သည့္ အာကာသယာဥ္ (re-entry spaceplane) စသည္တုိ႔ျဖင့္ ဖဲြ႕စည္းထားသည္။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္တြင္ စမ္းသပ္ပစ္လႊတ္မႈ ေလးႀကိမ္ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ အစပုိင္းတြင္ စတင္ပစ္လႊတ္ခဲ့သည္။ အဆုိပါ အာကာသပုိ႔ေဆာင္ေရးစနစ္ (STS) ကုိ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၌ပစ္လႊတ္မႈ ၁၃၅ ႀကိမ္ ၿပီးေျမာက္လွ်င္ ရပ္ဆုိင္းမည္ဟု အစီအစဥ္ျပဳလုပ္ထားသည္။ ၿဂိဳဟ္တုေပါင္းမ်ားစြာႏွင့္ ၿဂိဳဟ္သြားအာကာသယာဥ္မ်ားစြာ တုိ႔ကုိ ပုိ႔ေဆာင္လႊတ္တင္ေပးႏုိင္ခဲ့သည္။ အာကာသသိပၸံ သုေတသနစမ္းသပ္မႈမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ အာကာသစခန္းတည္ေဆာက္မႈမ်ားတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

NASA ၊ US ကာကြယ္ေရးဌာန ၊ ဥေရာပအာကာသေအဂ်င္စီ ၊ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ႏွင့္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံတုိ႔အတြက္ အာကာသပတ္လမ္းအတြင္း လွည့္ပတ္ေနေသာ mission မ်ား ျပဳလုပ္ရာတြင္ အသံုးျပဳခဲ့သည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွ STS ႏွင့္ လြန္းပ်ံယာဥ္ operation မ်ားအတြက္ အကုန္အက်ခံခဲ့သည္။ ယခင္အေနာက္ ဂ်ာမနီမွ Spacelab D1 အတြက္ အကုန္အက်ခံခဲ့ၿပီး လက္ရွိ ဂ်ာမနီႏုိင္ငံမွ Spacelab D2 အတြက္ အကုန္အက်ခံခဲ့သည္။ အာကာသသိပၸံ သုေတသန ဓာတ္ခဲြခန္းျဖစ္ေသာ SL-J အတြက္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံမွ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္း အကုန္အက်ခံခဲ့သည္။

အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္တြင္ လိေမၼာ္ရင့္ေရာင္ရွိေသာ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္ (External Tank – ET) ၊ အျဖဴေရာင္ရွိေသာ ေလာင္စာခဲသံုးတြန္းကန္ ဒံုးပ်ံ ႏွစ္ခု (Solid Rocket Booster – SRB) ၊ အာကာသယာဥ္မႈးမ်ားႏွင့္ payload တုိ႔ပါ၀င္ေသာ ပတ္လမ္းအတြင္း ၀င္ေရာက္သည့္ အာကာသယာဥ္ (Orbiter Vehicle – OV) တုိ႔ပါ၀င္သည္။ STS စနစ္တြင္ ပါရွိေသာ Single-stage Payload Assist Module ႏွင့္ Two-stage Inertial Upper Stage တုိ႔ျဖင့္ အျမင့္ေပ ပုိမုိျမင့္မားေသာ ပတ္လမ္းမ်ား အတြင္းသုိ႔ payload မ်ားကုိ ပုိ႔ေဆာင္ႏုိင္သည္။ Vehicle Assembly Building ထဲ၌ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္ တပ္ဆင္၍ explosive bolt ရွစ္ခု ပါရွိေသာ ေရြ႕လ်ားႏိုင္သည့္ ပစ္လႊတ္စင္ (mobile launch platform) တြင္ တပ္ဆင္သည္။ အဆိုပါ explosive bolt မ်ားသည္ ပစ္လႊတ္မႈ စတင္ခ်ိန္တြင္ ေလာင္စာခဲသံုးတြန္းကန္ ဒံုးပ်ံမ်ား (SRBs) စတင္ အလုပ္လုပ္ႏုိင္ရန္ ေဖာက္ခဲြမႈ (detonate) ကုိျပဳလုပ္သည္။

ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္၊ တြန္းကန္ေရးဒံုးပ်ံမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေသာ လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ ေရြ႕လ်ားပစ္လႊတ္စင္မွေန၍ သမားရုိးက်ဒံုးပ်ံမ်ားကဲ့သုိ႔ပင္ ေထာင္လုိက္တည့္မတ္စြာ ပစ္လႊတ္သည္။ ၄င္း၏ ပစ္လႊတ္မႈကုိ Solid rocket Booster ႏွစ္ခုမွေန၍ ပင့္တင္မႈအား (lift force) ေပးသည္။ ထုိ႔ျပင္ လြန္းပ်ံယာဥ္တြင္ တပ္ဆင္ထားေသာ အဓိကအင္ဂ်င္သံုးခုမွလည္း ပင့္တင္မႈအား ထုတ္လုပ္ေပးသည္။ အဆုိပါ အင္ဂ်င္သံုးခုသည္ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္တြင္ ထည့္သြင္းထားေသာ ဟုိက္ဒရုိဂ်င္ အရည္ႏွင့္ ေအာက္စီဂ်င္ အရည္တုိ႔ျဖင့္ ေမာင္းႏွင္ျခင္းျဖစ္သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္ပစ္လႊတ္မႈျဖစ္စဥ္တြင္ အဆင့္ႏွစ္ဆင့္ ပါရွိသည္။ ပထမအဆင့္အေနျဖင့္ ေလာင္စာခဲသံုးတြန္းကန္ ဒံုးပ်ံႏွစ္ခုသည္ ပစ္လႊတ္မႈ စတင္ခ်ိန္တြင္ အပုိကန္အား (additional thrust) ကုိ ထုတ္လုပ္ေပးသည္။ ပစ္လႊတ္မႈစတင္ၿပီး ႏွစ္မိနစ္ၾကာခ်ိန္တြင္ explosive bolt မ်ားကုိ အသံုးျပဳ၍ တြန္းကန္ဒံုးပ်ံႏွစ္ခုကုိ ျဖဳတ္ခ်လုိက္သည္။ အဆုိပါ တြန္းကန္ဒံုးပ်ံႏွစ္ခုသည္ အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာထဲသုိ႔ ေလထီးျဖင့္က်ေရာက္သည္။ ပင္လယ္ထဲရွိ ထုိဒံုးပ်ံႏွစ္ခုကုိ NASA recovery သေဘၤာျဖင့္ သယ္ေဆာင္ၿပီး မြမ္းမံျခင္းျပဳလုပ္ကာ ျပန္လည္အသံုးျပဳမည္ ျဖစ္သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္ႏွင့္ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္တို႔သည္ အဓိကအင္ဂ်င္သံုးခု၏ ပါ၀ါကုိအသံုးျပဳကာ ေရျပင္ညီပ်ံသန္းမႈလမ္းေၾကာင္း (horizontal flight path) အတုိင္း ဆက္လက္တက္ေရာက္သြားမည္ ျဖစ္သည္။ ပ်ံသန္းမႈအရွိန္သည္ ပတ္လမ္းနိမ့္ ပတ္လမ္း (low earth orbit) ထဲသုိ႔ ၀င္ေရာက္ႏုိင္သည့္ အရွိန္ျဖစ္သည့္ တစ္နာရီလွ်င္ ၁၇၅၀၀ မုိင္ (တစ္စကၠန္႔လွ်င္ ၇.၈ ကီလိုမီတာ) သုိ႔ေရာက္ရွိလာလွ်င္ အဓိကအင္ဂ်င္မ်ားကုိ ပိတ္ခ်လုိက္မည္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္ကုိ ေလထုထဲသုိ႔ စြန္႔ပစ္လုိက္မည္ျဖစ္ၿပီး အဆုိပါ ေလာင္စာဆီကန္သည္ ေလထုထဲတြင္ ေလာင္ကၽြမ္းပ်က္စီးသြားမည္ ျဖစ္သည္။ ထုိသုိ႔ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္ကုိ စြန္႔ပစ္ၿပီးေနာက္ ပတ္လမ္းအတြင္း၀င္ေရာက္ျခင္းအား ထိန္းေၾကာင္းေမာင္းႏွင္မည့္ စနစ္ပါရွိေသာ အင္ဂ်င္မ်ား (orbital maneuvering system – OMS) ကိုအသံုးျပဳၿပီး လြန္းပ်ံယာဥ္၏ ပတ္လမ္းကုိ ထိန္းညိွေပးမည္ ျဖစ္သည္။

လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ အာကာသယာဥ္မႈးမ်ား ၊ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားႏွင့္ အာကာသစခန္း အစိတ္အပုိင္းမ်ား စသည္တုိ႔ကုိ ကမၻာ့ေလထု အေပၚဆံုးအလႊာျဖစ္ေသာ Thermosphere အတြင္း၌ ရွိသည့္ ပတ္လမ္းနိမ့္ ပတ္လမ္းသုိ႔ ပုိ႔လႊတ္ေပးသည္။ ေယဘုယ်အေနျဖင့္ လြန္းပ်ံယာဥ္တြင္ အဖဲြ႕၀င္ ၅ ဦးမွ ၇ ဦး အထိပါ၀င္သည္။ အဆုိပါ အဖဲြ႕မွ အဖဲြ႕၀င္ ႏွစ္ဦးသည္ Commander ႏွင့္ Pilot ျဖစ္သည္။ ၄င္းတုိ႔ ႏွစ္ဦးသည္ အနည္းဆံုး စမ္းသပ္ပ်ံသန္းမႈ (test flight) ေလးခုကုိ ျပဳလုပ္ၿပီးထားသူမ်ား ျဖစ္ရမည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ payload capacity ကုိ ၂၂၇၀၀ ကီလုိဂရမ္ (ေပါင္ ၅၀၀၀၀) အထိ သယ္ေဆာင္ႏုိင္ၿပီး ပစ္လႊတ္မႈ အစီအစဥ္ (launch configuration) ေပၚမူတည္၍ ထုိ႔ထက္ပုိၿပီး သယ္ေဆာင္ႏုိင္သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္၏ အေပၚပုိင္းတြင္ အလ်ားလုိက္ပါရွိေသာ ႀကီးမားသည့္ ကုန္ပစၥည္းမ်ားထားရွိရန္ ေနရာသည္ လက္ရွိ အာကာသယာဥ္မ်ားႏွင့္ မတူေသာ လြန္းပ်ံယာဥ္၏ အားသာခ်က္တစ္ခု ျဖစ္သည္။ အဆုိပါ ေနရာသည္ Hubble အာကာသ တယ္လီစကုပ္ ကဲ့သုိ႔ေသာ ႀကီးမားသည့္ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားကုိ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေပးႏုိင္ၿပီး ခ်ိဳ႕ယြင္းေနေသာ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားကုိ ဖမ္းယူ၍ ကမၻာေျမေပၚ ျပန္လည္ပုိ႔ေဆာင္ေပးႏုိင္သည္။

လြန္းပ်ံယာဥ္၏ mission မ်ားၿပီးဆံုးေသာအခါ orbit maneuvering system (OMS) တြန္းကန္အင္ဂ်င္မ်ားကုိ အသံုးျပဳ၍ ပတ္လမ္းကုိ တျဖည္းျဖည္းနိမ့္ဆင္းကာ ကမၻာ့ေလထုအလႊာ ေအာက္ပုိင္းသုိ႔ ျပန္လည္ ၀င္ေရာက္လာသည္။ အဆုိပါ ျပန္လည္၀င္ေရာက္ျခင္းျဖစ္စဥ္အတြင္း လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ ေလထုအလႊာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ျဖတ္သန္းျခင္းျဖင့္ ၄င္း၏ hypersonic အရွိန္ကုိ aerobraking ပံုစံျဖင့္ ေလွ်ာ့ခ်သည္။ ေလထုလႊာေအာက္သုိ႔ ေရာက္ရွိ၍ ေျမျပင္သုိ႔ ဆင္းသက္ေသာ အဆင့္မ်ားတြင္ လြန္းပ်ံယာဥ္သညိ glider ကဲ့သုိ႔ပင္ ေလဟုန္စီး၍ ဆင္းသက္သည္။ သုိ႔ေသာ္ reaction control system (RCS) တြန္းကန္အင္ဂ်င္မ်ားႏွင့္ fly-by wire စနစ္မ်ားက လြန္းပ်ံယာဥ္ျပန္လည္ဆင္းသက္ခ်ိန္တြင္ တိက်ေသာ ပ်ံသန္းမႈပံုစံရရွိေစရန္ ျပဳလုပ္ေပးသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျပန္လည္ဆင္းသက္ရာ၌ spaceplane ကဲ့သုိ႔ပင္ ရွည္လ်ားေသာ ေလယာဥ္ေျပးလမ္း လုိအပ္သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္၏ aerodynamic ပံုစံသည္ ေလထုအတြင္းသုိ႔ ျပန္လည္၀င္ေရာက္ရာ၌ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အရွိန္ႏွင့္ ဖိအားမ်ားကဲြျပားမႈ ၊ hypersonic အရွိန္ျဖင့္ ပ်ံသန္းႏုိင္မႈ ၊ ေလထုအတြင္း အသံထက္ေလ်ာ့ေသာ အျမန္ႏႈန္း (subsonic) ျဖင့္ ပ်ံသန္းႏုိင္မႈ အစရွိသည့္ အခ်က္မ်ားကုိ အေျခခံ၍ တည္ေဆာက္ထားသည္။

လြန္းပ်ံယာဥ္၏ အေစာပုိင္းႏွစ္မ်ား

အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္အား ပံုစံထုတ္လုပ္ျခင္းႏွင့္ တည္ေဆာက္ျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္တုိ႔ကုိ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္ အေစာပုိင္းႏွစ္မ်ားတြင္ စတင္ခဲ့ေသာ္လည္း Apollo program မျပဳလုပ္မီ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားကပင္ စိတ္ကူးစိတ္သန္းရရွိခဲ့သည္။ အာကာသမွေန၍ ေလယာဥ္တစ္စင္ကဲ့သုိ႔ ေျမျပင္ေပၚကုိ ျပန္လည္ဆင္းသက္လာႏိုင္ေသာ အာကာသယာဥ္တစ္စီး တည္ေဆာက္ရန္ စိတ္ကူးအား National Advisory Committee for Aeronautics မွ ၁၉၅၄ ခုႏွစ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ aeronautic သုေတသနစမ္းသပ္မႈ တစ္ခုျဖစ္ေသာ X-15 ေလယာဥ္ကုိ စတင္စမ္းသပ္စဥ္က ရရွိခဲ့သည္။

၁၉၅၈ ခုႏွစ္တြင္ X-15 ေလယာဥ္၏ သေဘာတရားကုိ အေျခခံ၍ X-series spaceplane မ်ားကုိ ဆက္လက္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ အာကာသယာဥ္မႈး အမ္းစထေရာင္းသည္ X-15 ႏွင့္ X-20 ေလယာဥ္မ်ားကုိ ေမာင္းႏွင္ပ်ံသန္းရန္ ေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည္။ သုိ႔ေသာ X-20 ေလယာဥ္သည္ တည္ေဆာက္သည့္ အဆင့္သုိ႔ မေရာက္ရွိခဲ့ေပ။ ႏွစ္မ်ားစြာၾကာၿပီးေနာက္ ၁၉၆၆ ဇန္န၀ါရီလတြင္ NASA မွ X-20 ေလယာဥ္ပံုစံႏွင့္တူေသာ HL-10 ဟုေခၚေသာ ေလယာဥ္တစ္မ်ိဳးကုိ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ HL ၏အဓိပၸာယ္မွာ horizontal landing ျဖစ္သည္။

၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ US ေလတပ္သည္ မ်ိဳးဆက္သစ္ အာကာသ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ားကုိ သုေတသနျပဳလုပ္ျခင္းအား အစဥ္တစုိက္ လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ထုိသုိ႔ လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာ ျပဳလုပ္ျခင္းမ်ားတြင္ ေစ်ႏႈန္းသက္သာ၍ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းျပန္လည္ အသံုးျပဳႏုိင္ေသာ ပံုစံ (semi-reusable design) မ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။ US ေလတပ္သည္ ေစ်းႏႈန္းႀကီးမားေသာ တစ္ခါသံုး ဒံုးပ်ံမ်ား အသံုးျပဳသည့္ program မ်ားကုိ Class I ဟု သတ္မွတ္ၿပီး တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းျပန္လည္ အသံုးျပဳႏုိင္ေသာ ပံုစံမ်ား အသံုးျပဳသည့္ program မ်ားကုိ Class II ဟုသတ္မွတ္၍ အျပည့္အ၀ျပန္လည္အသံုးခ်ႏိုင္ေသာပံုစံမ်ား အသံုးျပဳသည့္ program မ်ားကုိ Class III ဟု ခဲြျခားသတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္တြင္ NASA ရံုးခ်ဳပ္၌ က်င္းပခဲ့ေသာ စာတမ္းဖတ္ပဲြတစ္ခုတြင္ လူလုိက္ပါေသာ အာကာသယာဥ္ခရီးစဥ္မ်ားကုိ ျပဳလုပ္ရန္ ၄င္း ႒ာန၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႈးျဖစ္သူ George Muller မွ ဒီဇုိင္းပံုစံမ်ားကုိ ေရြးခ်ယ္ေလ့လာမႈ ျပဳခဲ့သည္။ ထုိစာတမ္းဖတ္ပဲြသုိ႔ လူေပါင္း ရွစ္ဆယ္ေက်ာ္တက္ေရာက္၍ မ်ားျပားေသာ ဒီဇုိင္းမ်ားကုိ ျပသခဲ့သည္။ ထုိဒီဇုိင္းမ်ားတြင္ X-20 (Dyno-soar) ကဲ့သုိ႔ေသာ ေလတပ္၏ အေစာပုိင္း ဒီဇုိင္းမ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။

၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္ NASA သည္ Integrated Launch and Re-entry Vehicle (ILRV) ကုိ စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ အဓိကအင္ဂ်င္ (Space Shuttle Main Engine) အတြက္ ၿပိဳင္ပဲြမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ Houston ႏွင့္ Huntsville ၿမိဳ႕မ်ားရွိ NASA ၏ ရံုးမ်ားမွေန၍ ILRV အားေလ့လာမႈမ်ားကုိ ပတ္လမ္းအတြင္းသုိ႔ payload အား လႊတ္တင္ၿပီး ေလထုထဲသုိ႔ ျပန္လည္၀င္ေရာက္ကာ ကမၻာေျမေပၚသုိ႔ ျပန္လည္ဆင္းသက္ေသာ အာကာသယာဥ္တစ္ခု ျပဳလုပ္ရန္ စီမံခ်က္ (Request For Proposal – RFP) ကုိထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့သည္။ ထုိစီမံခ်က္ကုိ ျပန္ၾကားခ်က္အေနျဖင့္ ႀကီးမားေသာ တြန္းကန္ဒံုးပ်ံႏွင့္ ေသးငယ္ေသာ အာကာသယာဥ္တုိ႔ ပါ၀င္သည့္ two-stage design တစ္ခုျဖစ္ေသာ DC – 3 လြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ တီထြင္ခဲ့သည္။

၁၉၆၉ ခုႏွစ္တြင္ သမၼတ ရစ္ခ်က္နစ္ဆင္မွ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္စီမံကိန္းကုိ တုိးတက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့သည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လတြင္ X-24B Spaceplane သည္ ကမၻာ့ေလထုထဲသုိ႔ ျပန္လည္၀င္ေရာက္၍ horizontal landing ကုိျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

လြန္းပ်ံယာဥ္မ်ား

အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ သက္တမ္းအားျဖင့္ operation ျပဳလုပ္ေသာအခ်ိန္ ၁၀ ႏွစ္ (သုိ႔မဟုတ္) လႊတ္တင္မႈ အႀကိမ္ ၁၀၀ အထိ ဒီဇုိင္းျပဳလုပ္ထားသည္။ ေနာက္ပုိင္းတြင္ ထုိ႔ထက္ပုိ၍ ၾကာရွည္ခဲ့သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ ဒီဇုိင္းျပဳလုပ္ရာတြင္ တာ၀န္ရွိေသာ Maxime Faget သည္ Mercury ၊ Gemini ႏွင့္ Apollo အာကာသယာဥ္မ်ား ဒီဇုိင္းဆဲြရာတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္၏ အရြယ္အစားႏွင့္ ပံုသ႑ာန္သည္ ႀကီးမားေသာ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားႏွင့္ စစ္ဖက္ဆုိင္ရာ လွ်ိဳ႕၀ွက္ၿဂိဳဟ္တုမ်ားကုိ ထည့္သြင္းႏုိင္သည္။ ထုိ႔ျပင္ polar orbit မ်ားသုိ႔ ပစ္လႊတ္မည့္ အေမရိကန္ေလတပ္၏ လွ်ိဳ႕၀ွက္ mission မ်ားအတြက္ လုိအပ္ေသာ အကြာအေ၀းကုိ အက်ဥ္းခ်ံဳ၍ ပစ္လႊတ္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ တြန္းကန္ဒံုးပ်ံမ်ားႏွင့္ ျပန္လည္အသံုးမျပဳႏုိင္ေသာ ေလာင္စာဆီကန္တုိ႔အား ေရြးခ်ယ္ျခင္းမွာ အရြယ္အစားႀကီးမားေသာ ၿဂိဳဟ္တုမ်ား ျဖန္႕က်က္ခ်ထားႏုိင္ရန္ အတြက္ ဟူေသာ ပင္တဂြန္စစ္႒ာနခ်ဳပ္၏ ဆႏၵေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ အာကာသခရီးစဥ္မ်ားတြင္ ကုန္က်စရိတ္သက္သာေစရန္အတြက္ ျပန္လည္အသံုးျပဳႏုိင္ေသာ အစိတ္အပုိင္းမ်ား ပါ၀င္သည့္ အာကာသပုိ႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ားကုိ ျပဳလုပ္ရန္ ဟူေသာ သမၼတ နစ္ဆင္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္သည္။

ပ်ံသန္းႏုိင္ေသာ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ (၆)စီးကုိ ေဆာက္လုပ္ခဲ့သည္။ ပထမဦးဆံုး အေနျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ Enterprise (OV – 101) လြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ အာကာသအတြင္းသုိ႔ လႊတ္တင္ျခင္ မျပဳခဲ့ဘဲ ေလဟုန္စီးျခင္း (gliding) ႏွင့္ ေျမျပင္ေပၚသုိ႔ ဆင္းသက္ျခင္း (landing) တုိ႔ကုိသာ စမ္းသပ္ခဲ့သည္။ တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီးေသာ လြန္းပ်ံယာဥ္မ်ားမွာ Challenger (OV – 099) ၊ Columbia (OV – 102) ၊ Discovery (OV – 103) ၊ Atlantis (OV – 104) ႏွင့္ Endeavour (OV – 105) တုိ႔ ျဖစ္သည္။ Enterprise လြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ approach and landing test (ALT) program မ်ားတြင္ အသံုးျပဳၿပီးေနာက္ အာကာသအတြင္း ပ်ံသန္းႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ေသာ္လည္း Challenger လြန္းပ်ံယာဥ္အား structural test article (STA) – 099 ကို အဆင့္ျမွင့္တင္ေပးျခင္းက ပုိ၍တြက္ေျခကုိက္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ Challenger လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္တြင္ လႊတ္တင္ၿပီး ၇၃ စကၠန္႔အၾကာတြင္ ေပါက္ကဲြပ်က္စီးခဲ့သည္။ Challenger ၏ အစားထုိးအေနျဖင့္ Endeavour အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ အရန္စက္ပစၥည္း အစိတ္အပုိင္းမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ Columbia လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ေလထုအတြင္း ျပန္လည္၀င္ေရာက္စဥ္ ေပါက္ကဲြ ပ်က္စီးခဲ့သည္။ (Challenger ႏွင့္ Columbia လြန္းပ်ံယာဥ္မ်ား ပ်က္စီးခဲ့ပံုကုိ ေနာက္ပုိင္းတြင္ ဆက္လက္ တင္ျပပါမည္။) Endeavour လြန္းပ်ံယာဥ္တည္ေဆာက္စရိတ္မွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁.၇ ဘီလီယံ ကုန္က်ခဲ့သည္။ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ ခရီးစဥ္တစ္ခု လႊတ္တင္ျခင္းအတြက္ ကုန္က်စရိတ္မွာ ေဒၚလာ ၄၅၀ သန္းျဖစ္သည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္အေစာပုိင္းတြင္ ပါေမာကၡ Roger A. Pielke, Jr. က အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ program သည္ စုစုေပါင္း ေဒၚလာ ၁၇၀ ဘီလီယံ ကုန္က်ေနၿပီဟု ခန္႔မွန္းခဲ့သည္။ ထုိ႕ေၾကာင့္ လြန္းပ်ံယာဥ္ တစ္ခါပ်ံသန္းလွ်င္ ေဒၚလာ ၁.၅ ဘီလီယံခန္႔ ပ်မ္းမွ်ကုန္က်ေနသည္။

Space Transportation System

အမွန္စင္စစ္ အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ဟု ေခၚဆုိျခင္းသည္ အဓိပၸာယ္ မဆီေလ်ာ္ေပ။ ၄င္း၏ အမည္မွန္မွာ အာကာသ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေရးစနစ္ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ထုိစနစ္တြင္ ပတ္လမ္းအတြင္း လွည့္ပတ္သည့္ ယာဥ္ (orbiter) ၊ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္ (external tank) ႏွင့္ ေလာင္စာခဲသံုး တြန္းကန္ဒံုးပ်ံ ႏွစ္ခု (solid rocket booster) တုိ႔ ပါ၀င္သည္။ အဆုိပါ ပစၥည္းမ်ား အားလံုး စုေပါင္းတပ္ဆင္ထားျခင္းကုိ “stack” ဟု ေခၚဆုိသည္။ ၄င္း ပစၥည္းမ်ားကုိ Apollo Saturn V ဒံုးပ်ံတပ္ဆင္ရန္ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ vehicle assembly building ထဲတြင္ တပ္ဆင္သည္။ ၄င္းပစၥည္းမ်ားထဲမွ ပထမဦးဆံုးအေနျဖင့္ ပတ္လမ္းအတြင္း လွည့္ပတ္သည့္ယာဥ္ (orbital vehicle) အေၾကာင္းကုိ ဆက္လက္ တင္ျပမည္ ျဖစ္သည္။

Orbital Vehicle (ပတ္လမ္းအတြင္း လွည့္ပတ္သည့္ယာဥ္)

ပတ္လမ္းအတြင္း လွည့္ပတ္သည့္ယာဥ္သည္ သမားရုိးက် ေလယာဥ္ပ်ံတစ္စင္းႏွင့္ ဆင္တူသည္။ ၄င္းသည္ ႀတိဂံပံုစံေတာင္ပံမ်ား (delta wings) ကုိ အသံုးျပဳထားၿပီး အတြင္းဖက္ ေတာင္ပံဦးစြန္းသည္ ၈၁ ဒီဂရီရွိ၍ အျပင္ဖက္ေတာင္ပံဦးစြန္းသည္ ၄၅ ဒီဂရီ ရွိသည္။ ၄င္း၏ ေထာင္လုိက္ ထိန္းမတ္ေပးေသာ ေတာင္ပံ (vertical stabilizer) ၏ ဦးစြန္းသည္ ၅၀ ဒီဂရီ ရွိသည္။ Elevon ေလးခုကုိ ေတာင္ပံ၏ အဖ်ားစြန္းပုိင္းတြင္ တပ္ဆင္ထားသည္။ ေလထုထဲသုိ႔ ျပန္လည္၀င္ေရာက္ၿပီး ေျမျပင္သုိ႔ဆင္းသက္ျခင္းတြင္ ျပဳလုပ္ရန္ အသံုးျပဳေသာ rudder/speed brake ကုိ stabilizer ၏ အၿမီးစြန္းပုိင္းတြင္ တပ္ဆင္ထားသည္။

ယာဥ္၏ႀကီးမားေသာ ကုန္ပစၥည္းထားရာ အခန္းသည္ အလ်ား ေပ ၆၀ (၁၈ မီတာ) ၊ အနံ ၁၅ ေပ (၄.၆ မီတာ) ရွိ၍ ယာဥ္ပ်ံကုိယ္ထည္၏ ေနရာ အမ်ားအျပားကုိ ရယူထားသည္။ ယာဥ္ပ်ံကုိယ္ထည္ အေပၚပုိင္းရွိ ကုန္ပစၥည္းထားရာ အခန္းကုိ အခ်ိဳးညီေသာ တံခါးႏွစ္ခ်ပ္ျဖင့္ ဖံုးအုပ္ထားသည္။ ထုိ တံခါးႏွစ္ခ်ပ္သည္ အခန္း၏ တစ္ဖက္တစ္ခ်က္တြင္ ပတၱာကဲ့သုိ႔ ခ်ိတ္ဆဲြထားသည္။ Payload မ်ားကုိ ယာဥ္၏ ကုန္ပစၥည္းထားရာ အခန္းထဲသုိ႔ အလ်ားလုိက္ထည့္သြင္းသည္။ ပစ္လႊတ္စင္ေပၚတြင္ ယာဥ္ကုိ ေထာင္လုိက္ ထားရွိ၍ အာကာသထဲသုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီး ဆဲြငင္အားမဲ့ အေျခအေနေရာက္လွ်င္ payload ကုိ ယာဥ္ေပၚတြင္ ပါရွိသည့္ အာကာသယာဥ္မႈးမွ ထိန္းခ်ဳပ္ေသာ စက္ရုပ္လက္တံ (robotic remote manipulator arm) ျဖင့္ ေထာင္လုိက္ လႊတ္ထုတ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ အာကာသယာဥ္မႈး၏ အကူအညီျဖင့္ လႊတ္တင္ျခင္း (Extra-Vehicular Activity – EVA) (သုိ႔မဟုတ္) payload ၏ ကုိယ္ပုိင္ ပါ၀ါျဖင့္ လႊတ္ထုတ္ျခင္းတုိ႔ကို ျပဳလုပ္သည္။ (ၿဂိဳဟ္တုမ်ားအတြက္မူ ဒံုးပ်ံ၏ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ (upper stage) ျဖင့္ တဲြဖက္လႊတ္ထုတ္ျခင္းကုိ ျပဳလုပ္သည္။)

လြန္းပ်ံယာဥ္၏ အဓိကအင္ဂ်င္ (Space Shuttle main engine) သံုးခုကုိ ယာဥ္၏ ပဲ့ပုိင္းတြင္ သံုးပြင့္ဆုိင္အေနအထားျဖင့္ တပ္ဆင္ထားသည္။ အဆုိပါ အင္ဂ်င္သံုးခု၏ nozzle မ်ားသည္ အထက္ႏွင့္ ေအာက္သုိ႔ ၁၀.၅ ဒီဂရီႏွင့္ ေဘးဖက္သုိ႔ ၈.၅ ဒီဂရီလွည့္ႏုိင္သည္။ ထုိသို႔လွည့္ႏုိင္ရန္ ျပဳလုပ္ထားျခင္းမွာ လြန္းပ်ံယာဥ္ေျမျပင္မွ ျမင့္တက္စဥ္အတြင္း ၄င္း၏ တြန္းကန္အားလမ္းေၾကာင္းကုိ ထိန္းညိွ၍ ေျပာင္းလဲေပးႏုိင္ရန္ ျဖစ္သည္။ လြန္းပ်ံယာဥ္ကုိ အလူမီနီယံသတၱဳေလာဟာ (aluminum alloy) ျဖင့္ အဓိကတည္ေဆာက္ထားၿပီး အင္ဂ်င္ကုိမူ တုိက္ေတနီယမ္သတၱဳေလာဟာ (titanium alloy) ျဖင့္ အဓိကေဆာက္လုပ္ထားသည္။

လြန္းပ်ံယာဥ္သည္ လႊတ္တင္ေသာ mission ကုိလုိက္၍ အပိုထပ္ထည့္ထားေသာ ပစၥည္းမ်ား (add-ons) ျဖင့္ ေပါင္းစပ္ကာ အသံုးျပဳႏုိင္သည္။ ၄င္း ပစၥည္းမ်ားမွာ ပတ္လမ္းအတြင္းရွိ ဓာတ္ခဲြခန္းမ်ား (orbital laboratories – Spacelab, Spacehub) ၊ ပိုမုိေ၀းလံေသာ ပတ္လမ္းမ်ားသုိ႔ payload ကုိ ပုိ႔ေဆာင္ေပးႏုိင္ေသာ ဒံုးယာဥ္မ်ား (Inertial Upper Stage, Payload Assist module) ၊ Extended Duration Orbiter ၊ Multi-Purpose Logistics Modules ႏွင့္ Canadarm (RMS) တုိ႔ျဖစ္သည္။

External Tank (ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္)

အာကာသလြန္းပ်ံယာဥ္ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္၏ အဓိက လုပ္ငန္းစဥ္မွာ လြန္းပ်ံယာဥ္ အင္ဂ်င္မ်ားကုိ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ ဟုိက္ဒရုိဂ်င္ေလာင္စာတုိ႔ ေပးပုိ႔ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ ၄င္းသည္ ပတ္လမ္းအတြင္း လွည့္ပတ္သည့္ ယာဥ္ႏွင့္ ေလာင္စာခဲသံုးတြန္းကန္ ဒံုးပ်ံ ႏွစ္ခုတို႔ ခ်ိတ္ဆက္ရာ အဓိကေက်ာရုိး မ႑ိဳင္ အျဖစ္လည္း အသံုးျပဳသည္။ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္သည္ လြန္းပ်ံယာဥ္စနစ္အတြင္း တစ္ခုတည္းေသာ ျပန္လည္အသံုးမျပဳသည့္ အစိတ္အပုိင္းျဖစ္သည္။ ျပင္ပေလာင္စာဆီကန္ကုိ အစဥ္အၿမဲစြန္႔ပစ္ေနေသာ္လည္း ၄င္းကုိ ပတ္လမ္းအတြင္းသို႔ ယူေဆာင္၍ အာကာသစခန္းႏွင့္ တဲြဖက္ျခင္းျဖင့္ ျပန္လည္အသံုးျပဳႏုိင္သည္။

Solid Rocket Booster(SRB)(ေလာင္စာခဲသံုး တြန္းကန္ဒံုးပ်ံမ်ား)

ေလာင္စာခဲသံုးတြန္းကန္ဒံုးပ်ံတစ္ခုစီသည္ ပစ္လႊတ္ေနစဥ္အတြင္း တြန္းကန္အား 12.5 million newtons (2.8 million lbf) ထုတ္လုပ္သည္။ အဆိုပါ ပမာဏသည္ ပစ္လႊတ္စဥ္အတြင္း လုိအပ္သည့္ တြန္းကန္အား (thrust) ၏ ၈၃ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိသည္။ SRB မ်ားကုိ ပစ္လႊတ္ၿပီး ႏွစ္မိနစ္အၾကာ အျမင့္ေပ ၁၅၀၀၀၀ (၄၆ ကီလုိမီတာ) သုိ႔ ေရာက္ရွိလွ်င္ ျဖဳတ္ခြာျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္ (jettison operation) ကုိ ျပဳလုပ္သည္။ ထုိ႔ေနာက္ SRB မ်ားသည္ ေလထီးျဖင့္ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာထဲသုိ႔ က်ေရာက္သြားမည္ ျဖစ္သည္။ SRB မ်ား၏ ကုိယ္ထည္ကုိ သံမဏိ (steel) ျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားၿပီး အထူအားျဖင့္ လက္မ၀က္ (13mm) ရွိသည္။ SRB မ်ားကုိအႀကိမ္မ်ားစြာ ျပန္လည္အသံုးျပဳႏုိင္သည္။ STS – 1 မွစတင္၍ လြန္းပ်ံယာဥ္ mission ေပါင္း ၄၈ ခုမွ စုေဆာင္းထားေသာ SRB ကုိယ္ထည္မ်ားကုိ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ Ares I အာကာသလႊတ္တင္ေရးဒံုးပ်ံ၏ အင္ဂ်င္ စမ္းသပ္မႈတြင္ အသံုးျပဳခဲ့သည္။

Source: 9SpaceStudy

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

အာကာသစခန္းမ်ား

ကမာၻေပၚရွိ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ား၏ စုစုေပါင္းအေရအတြက္မွာ ၅၀ ေက်ာ္ခန္႔ရွိသည္။ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ားသည္ အာကာသအတြင္းသို႔ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားလႊတ္တင္ရန္အတြက္ တည္ေဆာက္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ၁၉၅၇ ခုႏွစ္မွစတင္၍ ၿဂိဳဟ္တုေပါင္း ၅၀၀၀ ေက်ာ္ကိုကမာၻတစ္၀န္းရွိ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ားမွ လႊတ္တင္ခဲ့ၾကသည္။ ကမာၻေပၚ၌ ပစ္လႊတ္မႈအမ်ားဆံုးျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ နာမည္ေက်ာ္ၾကားသည့္ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ားမွာ Cape Canaveral ၊ Vandenberg ၊ Baikonur ၊ Plesetsk ၊ Kourou ၊ Tanegashima ၊ Jiuquan ၊ Xichang ႏွင့္ Sriharikota တို႔ျဖစ္သည္။

Baikonur ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း ( ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၄၅.၆ ဒီဂရီ ၊ အေရွ႕ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၆၃.၄ ဒီဂရီ )

၁၉၅၇ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၄ ရက္ ေန႔တြင္ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စု၏ ပထမဦးဆံုးၿဂိဳဟ္တု Sputnik 1 ကို Baiknour ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမွ R 7 ဒံုးပ်ံျဖင့္ ပစ္လႊတ္ခဲ့သည္။ Baiknour ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းသည္ ရုရွားႏိုင္ငံ၏ အေရးပါဆံုးေသာ စခန္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၁၉၅၅ ခုႏွစ္တြင္တည္ေဆာက္ခဲ့၍ Baiknour ၿမိဳ႕၏ အေနာက္ေတာင္ဖက္ မိုင္၂၃၀ အကြာတြင္ တည္ရွိသည္။ Baiknour ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းသည္ ဆိုဗီယက္ၿပည္ေထာင္စုမွ ခြဲထြက္ခဲ့ေသာ ကာဇက္စတန္ႏိုင္ငံအတြင္း၌ တည္ရွိေန၍ ယခုကာလတိုင္ အသံုးျပဳေနဆဲ လႊတ္တင္ေရးစခန္းတစ္ခုျဖစ္သည္။ အႀကီးစားပစ္လႊတ္စင္ ၉ ခုႏွင့္ ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္စင္ေပါင္း ၁၅ ခုေက်ာ္ပါ၀င္သည္။ ရုရွားႏိုင္ငံ၏ လူလိုက္ပါေသာ အာကာသစီမံကိန္းမ်ား၊ လသို႔ပစ္လႊတ္သည့္ စီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ အျခားၿဂိဳဟ္မ်ားသို႔ ပစ္လႊတ္သည့္ အာကာသယာဥ္မ်ားကို အဆိုပါ လႊတ္တင္ေရးစခန္းမွ ပစ္လႊတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ အာကာသအတြင္းသို႔ ပထမဦးဆံုးေရာက္ရွိခဲ့သည္ လူသားျဖစ္ေသာ ယူရီဂါဂါရင္ လုိက္ပါေမာင္းႏွင္သည့္ ေဗာ့စေတာ့ အာကာသယာဥ္ကို အဆိုပါလႊတ္တင္ေရးစခန္းမွ ပစ္လႊတ္ခဲ့သည္။

Cape Canaveral ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း ( ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၂၈.၅ ဒီဂရီ ၊ အေနာက္ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၈၁ ဒီဂရီ )

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ ထိပ္တန္းဒံုးပ်ံ လႊတ္တင္ေရးစခန္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ၊ ဖေလာ္ရီဒါျပည္နယ္၌ တည္ရွိသည္။ စခန္းတြင္ ကေနဒီအာကာသစင္တာႏွင့္ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္မႈမ်ား လြန္းပ်ံယာဥ္မ်ား ၊ ၿဂိဳဟ္တုမ်ား၏ သြားလာမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေသာ mission control center တို႔ပါရွိသည္။ ဧကေလးေသာင္းေက်ာ္ က်ယ္၀န္းၿပီး အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုးၿဂိဳဟ္တုျဖစ္သည့္ Explorer 1 ၿဂိဳဟ္တုႏွင့္ လေပၚသို႔လူသားမ်ား ေရာက္ရွိခဲ့ေသာ ခရီးစဥ္ျဖစ္သည့္ Apollo 11 အာကာသယာဥ္တို႔ကို လႊတ္တင္ခဲ့ေသာ စခန္းျဖစ္သည္။ ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္စင္ႀကီး ( ၆ ) ခုအပါအ၀င္ စုစုေပါင္း ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္စင္ ေလးဆယ္ေက်ာ္ တည္ရွိသည္။ ထိုစခန္းသည္ အာကာသထိန္းခ်ဳပ္ေရးစခန္း ( ၃ )ခု ၏ ကြန္ယက္ေအာက္တြင္ တည္ရွိၿပီး အေ႔ရွဘက္၌ ပင္လယ္ရွိျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးအားသာခ်က္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အဆိုပါစခန္းမွေန၍ ၀င္ရိုးစြန္းပတ္လမ္းသို႔ ပစ္လႊတ္ႏိုင္ျခင္းမရွိေပ။

Vandanberg ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၃၄.၄ ဒီဂရီ ၊ အေနာက္ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၁၂၀.၃၅ ဒီဂရီ)

အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ ၊ လြမ္ပတ္ၿမိဳ႕၏ ေျမာက္ဘက္ ၁၂ မိုင္အကြာႏွင့္ ေလာ့အိန္ဂ်ယ္လိစ္ ၿမိဳ႕၏ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ ၁၅၀ မိုင္အကြာ၌ တည္ရွိသည္။ အဆိုပါ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းတြင္ ပစ္လႊတ္စင္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္ တည္ရွိၿပီး စစ္ဖက္ဆိုင္ရာၿဂိဳဟ္တုမ်ားႏွင့္ ေထာက္လွမ္းေရးၿဂိဳဟ္တုမ်ားကိုသာ သီးသန္႔ပစ္လႊတ္ေနေသာ လႊတ္တင္ေရးစခန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ၀င္ရိုးစြန္းပတ္လမ္းတြင္ လွည့္ပတ္သည့္ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားကိုလည္း အဆိုပါပစ္လႊတ္ေရးစခန္းမွ လႊတ္တင္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ အေမရိကန္အစိုးရ၏ တိုက္ခ်င္းပစ္ဒံုးပ်ံမ်ားကို စမ္းသပ္ပစ္လႊတ္ေနေသာ ေနရာတစ္ခုလည္းျဖစ္သည္။

Kourou ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၅.၂ ဒီဂရီ ၊ အေနာက္ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၅၂.၈ ဒီဂရီ )

၁၉၆၇ ခုႏွစ္တြင္ ဥေရာပ အာကာသေအဂ်င္စီမွ ေတာင္အေမရိကတိုက္ ၊ ျပင္သစ္ဂီယာနာ ႏိုင္ငံ၌ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းတစ္ခုကို တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ အဆိုပါ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ အီေကြတာႏွင့္ နီးကပ္စြာတည္ရွိၿပီး မည္သည့္ပတ္လမ္းကိုမဆို အလြယ္တကူ ပစ္လႊတ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ လက္ရွိပစ္လႊတ္ေရးစခန္းမ်ားအနက္ အေကာင္းဆံုးဟု ေခၚဆိုႏိုင္သည္။ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္ ၊ ဒီဇင္ဘာလ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ ဥေရာပ အာကာသေအဂ်င္စီ၏ ပထမဦးဆံုးၿဂိဳဟ္တု CAT ကို Ariane လႊတ္တင္ေရးဒံုးပ်ံျဖင့္ ပစ္လႊတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ပစ္လႊတ္ႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ဥေရာပအာကာသေအဂ်င္စီကို အာကာသအတြင္းသို႔ ၿဂိဳဟ္တုပစ္လႊတ္ႏိုင္ေသာ သတၱမေျမာက္အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ျဖစ္လာေစခဲ့သည္။

တရုတ္ႏိုင္ငံ၏ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ား

၁၉၇၀ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၂၄ ရက္ တရုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံသည္ ပထမဦးဆံုးၿဂိဳဟ္တုျဖစ္ေသာ Mao -1 ၿဂိဳဟ္တုကို Long March 1 လႊတ္တင္ေရးဒံုးပ်ံျဖင့္ လႊတ္တင္ခဲ့ၿပီး ပဥၥမေျမာက္ၿဂိဳဟ္တုလႊတ္တင္ႏိုင္ေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။

Jiuquan ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၄၀.၆ ဒီဂရီ ၊ အေ႔ရွေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၉၉.၉ ဒီဂရီ)

Jiuquan ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းသည္ တရုတ္-မြန္ဂိုလီးယားနယ္စပ္ ၊ ဂိုဘီ သဲကႏၱာရအတြင္းရွိ က်ိဳးကြမ္းၿမိဳ႕၌ တည္ေဆာက္ထားၿပီး ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕ေတာ္မွ မိုင္တစ္ေထာင္ခန္႔ကြာေ၀းသည္။ အဆိုပါ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ တရုတ္ႏိုင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုးဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္ေရးစခန္း တစ္ခုၿဖစ္ၿပီး မီတာ ၅၀ ျမင့္ေသာ ပစ္လႊတ္စင္မ်ားကို တည္ေဆာက္ထားသည္။ Long March ဒံုးပ်ံမ်ားျဖင့္ ေလထုတိုင္းတာေရး ၿဂိဳဟ္တုမ်ားႏွင့္ မိုးေလ၀သၿဂိဳဟ္တုမ်ားကို ပစ္လႊတ္ေနေသာစခန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ အာကာသယာဥ္မႈး ယန္လီေ၀ လိုက္ပါေသာ Shenzhou 5 အာကာသယာဥ္ကို Long March-2F ဒံုးပ်ံျဖင့္ အဆိုပါပစ္လႊတ္ေရးစခန္းမွ လႊတ္တင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး တရုတ္ႏိုင္ငံသည္ အာကာသအတြင္းသို႔ လူသား ပို႔ေဆာင္ေပးႏိုင္ေသာ တတိယေျမာက္ႏိုင္ငံအျဖစ္ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။

Xichang ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၂၈.၂၅ ဒီဂရီ ၊ အေ႔ရွေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၁၀၂ ဒီဂရီ)

တရုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံ၏ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္း ( ၃ ) ခုအနက္ အႀကီးဆံုးစခန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ အျခားစခန္းႏွစ္ခုထက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္သည့္ တည္ေနရာတြင္ တည္ရွိေနေသာေၾကာင့္ ပတ္လမ္းအတြင္းသို႔ ၿဂိဳဟ္တုကိုေခ်ာေမာစြာ ပစ္လႊတ္ႏိုင္သည္။ ၇၆ မီတာျမင့္ေသာ ပစ္လႊတ္စင္ႏွစ္ခု ပါ၀င္၍ လက္ရွိတရုတ္ႏိုင္ငံ၏ Long March ဒံုးပ်ံမ်ားကို ပစ္လႊတ္ေနေသာ ေနရာတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၁၉၈၄ ခုႏွစ္၌ ပထမဦးဆံုးေသာ ဒံုးပ်ံကိုပစ္လႊတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ လူဦးေရထူထပ္ေသာ ေနရာမ်ားကို ျဖတ္သန္းပစ္လႊတ္ရျခင္းသည္ အဆိုပါစခန္း၏ အႀကီးမားဆံုး အားနည္းခ်က္ျဖစ္ၿပီး ၁၉၉၆ ခုႏွစ္၌ ပ်က္က်ခဲ့ေသာ Long March-3 ဒံုးပ်ံေၾကာင့္ ၆ ေယာက္ေသဆံုးၿပီး ၅၇ ေယာက္ဒဏ္ရာ ရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္လည္း Long March-2E ဒံုးပ်ံေပါက္ကြဲခဲ့သည့္အတြက္ ၆ ေယာက္ေသဆံုး၍ ၂၃ ေယာက္ဒဏ္ရာ ရရွိခဲ့သည္။

Taiyuan ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၃၇.၅ ဒီဂရီ၊ အေ႔ရွေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၁၁၂.၆ ဒီဂရီ)

Taiyuan ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းသည္ ၀ူဇီၿပည္နယ္၌ တည္ရွိၿပီး ေထာက္လွမ္းေရးၿဂိဳဟ္တုႏွင့္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးၿဂိဳဟ္တု မ်ားကဲ့သို႔ေသာ ၀င္ရိုးစြန္းပတ္လမ္းၿဂိဳဟ္တုမ်ား ပစ္လႊတ္ရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ လႊတ္တင္ေရးစခန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ Iridium Constellation ၿဂိဳဟ္တုမ်ားကို ပစ္လႊတ္ခဲ့ေသာ လႊတ္တင္ေရးစခန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။

Sriharikota Island ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း ( ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၁၃.၉ ဒီဂရီ၊ အေ႔ရွေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၈၀.၄ ဒီဂရီ)

၁၉၈၀ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၁၈ရက္ေန႔တြင္ အိႏိၵယႏုိင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုးၿဂိဳဟ္တုကုိ Sriharikota ကၽြန္းေပၚရွိ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမွ ပစ္လႊတ္ခဲ့ၿပီး အာကာသထဲသုိ႔ ၿဂိဳဟ္တုပစ္လႊတ္ႏိုင္ေသာ အဌမေျမာက္ႏုိင္ငံ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ အဆုိပါ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ အိႏၵိယႏုိင္ငံအေရွ႕ပုိင္းကမ္းေျခရွိ မဒရပ္ၿမိဳ႕၏ ေျမာက္ဘက္ ကီလုိမီတာ ၁၀၀ အကြာ Sriharikota ကၽြန္းေပၚ၌ တည္ရွိသည္။ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းသည္ ဧက ၁၄၅၀၀ က်ယ္၀န္းၿပီး သစ္ေတာမ်ား ထူထပ္ေသာေနရာ ျဖစ္သည္။ မီတာ ၄၀ ျမင့္ေသာ ပစ္လႊတ္စင္တစ္ခုပါရွိၿပီး တန္ ၆၀၀ ေလးေသာ ပစ္လႊတ္စင္တစ္ခုလည္း ပါရွိသည္။

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ား

ကာဂုိရွီးမား ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၃၁.၂ ဒီဂရီ၊ အေရွ႕ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၁၃၁.၁ ဒီဂရီ)

၁၉၇၀ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၁၁ ရက္ေန႔တြင္ အုိဆုမိ ဟုအမည္ရေသာ ၿဂိဳဟ္တုကုိ Lumbda ဒံုးပ်ံျဖင့္ ပစ္လႊတ္ခဲ့ၿပီး ဂ်ပန္ႏုိင္ငံည္ အာကာသထဲသုိ႔ ၿဂိဳဟ္တုပစ္လႊတ္ႏုိင္ေသာ စတုတၳေျမာက္ႏုိင္ငံတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။ အဆုိပါ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ က်ဴရႈကၽြန္းေပၚတြင္ တည္ရွိၿပီး မူလက မုိးေလ၀သၿဂိဳဟ္တုမ်ားကုိ ပစ္လႊတ္ရန္ရည္ရြယ္ခဲ့ၿပီး ယခုအခ်ိန္တြင္ အာကာသယာဥ္မ်ားကုိပါ ပစ္လႊတ္ႏုိင္ၿပီ ျဖစ္သည္။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ ပထမဆံုးၿဂိဳဟ္တုေျခာက္ခုကုိ ကာဂုိရွီးမား ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမွ ပစ္လႊတ္ခဲ့ၿပီး ယခုအခ်ိန္ထိၿဂိဳဟ္တုေပါင္း ႏွစ္ဒါဇင္ေက်ာ္ကုိ ပစ္လႊတ္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

တန္ဂါရွီးမား ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္း (ေျမာက္လတီၱတြဒ္ ၃၀.၄ ဒီဂရီ၊ အေရွ႕ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၁၃၁ ဒီဂရီ)

ဂ်ပန္အာကာသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေအဂ်င္စီ၏ ရံုးစုိက္ရာေနရာျဖစ္ၿပီး တုိက်ိဳၿမိဳ႕မွ မုိင္ေပါင္း ၆၅၀ ကြာေ၀းေသာ တန္ဂါရွီးမားကၽြန္းေပၚ၌ တည္ရွိသည္။ ထုိစခန္းမွ အဓိကအားျဖင့္ ေလာင္စာခဲသံုးႏွင့္ ေလာင္စာရည္သံုး ဒံုးပ်ံမ်ားကုိ စမ္းသပ္ပစ္လႊတ္လ်က္ရွိသည္။

အျခားဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ား

အထက္ပါ ဒံုးပ်ံလႊတ္တင္ေရးစခန္းမ်ားအျပင္ ကမာၻတစ္၀န္း၌ အျခားပစ္လႊတ္ေရးစခန္းမ်ားလည္း တည္ရွိသည္။ ယင္းတို႔အတြင္းမွ အခ်ိဳ႕သည္ ႏိုင္ငံပိုင္စခန္းမ်ားျဖစ္ၿပီး အခ်ိဳ႕သည္ NASA ႏွင့္ ဥေရာပအာကာသ ေအဂ်င္စီ၏ စခန္းမ်ားျဖစ္သည္။ NASA ၏ Tran-Atlantic landing အတြက္ စပိန္၊ ဆီနီေဂါႏွင့္ ေမာ္ရိုကိုႏိုင္ငံတို႔တြင္ စခန္း( ၃ )ခုတည္ေဆာက္ထားသည္။ ၁၉၈၈ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၉ ရက္ေန႔တြင္ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ အာကာသအတြင္းသို႔ ၿဂိဳဟ္တုပစ္လႊတ္ႏိုင္ေသာ န၀မေျမာက္ႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၅ ရက္ေန႔တြင္လည္း အီရတ္ႏိုင္ငံသည္ အာကာသအတြင္းသို႔ ၿဂိဳဟ္တုပစ္လႊတ္ႏိုင္ေသာ ဆယ္ႏိုင္ငံေျမာက္ႏိုင္ငံျဖစ္လာသည္။ အီတလီႏိုင္ငံ ၊ ဆမ္မာရီ ကြ်န္းအနီး၌ရွိေသာ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းသည္ ေရျပင္ေပၚ၌ တည္ေဆာက္ထားေသာ ပစ္လႊတ္ေရးစခန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။

Source: 9SpaceStudy

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Solar Storm

ၿဂိဳဟ္တုတည္ရွိေနေသာ အာကာသပတ္၀န္းက်င္၏ ဆိုးရြားျပင္းထန္ျခင္းမ်ား

ၿဂိဳဟ္တုတည္ရွိေနသည့္ အာကာသပတ္၀န္းက်င္ (space environment)သည္ ဆိုး၀ါးျပင္းထန္ေသာ ပတ္၀န္းက်င္တစ္ခုျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အာကာသအမိႈက္မ်ား အာကာသထဲမွာ ခန္႔မွန္းရခက္ခဲစြာ ေမ်ာခ်င္ရာသို႔အရွိန္အဟုန္ျပင္းစြာေမ်ာပါေနသည့္ လူသားေတြျပဳလုပ္ထားသည့္ အာကာသ အမႈိက္သရိုက္မ်ား (space debris) ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းအာကာသ၀တၳဳမ်ားႏွင့္ ၿဂိဳဟ္တုနဲ႔တိုက္မိတဲ႔အခါ သို႔မဟုတ္ ၿဂိဳဟ္တုေပၚက အေရးႀကီးသည့္ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုခုကို ထိမွန္သြားတဲ႔အခါတြင္ ၿဂိဳဟ္တုတစ္ခုလံုး ပ်က္စီးမႈႀကီးမ်ားအထိ ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္သည္။ ၿဂိဳဟ္တုတစ္ခု၏ အစိတ္အပိုင္း အေသးအမႊားကေလးမ်ားမွ ထိန္းခ်ဳပ္စနစ္မရွိေတာ့သည့္ ပတ္လမ္းထဲတြင္ လႊင့္ေမ်ာေနၾကေသာ ၿဂိဳဟ္တုအေဟာင္းမ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ျဖစ္ေပၚခဲ႔ေသာ အေမရိကန္ ဆက္သြယ္ေရးၿဂိဳဟ္တု (Irridium) ႏွင့္ ရုရွားဆက္သြယ္ေရး ၿဂိဳဟ္တုအပ်က္ (Kosmos) တို႔ တိုက္မိၾကသည့္ ျဖစ္ရပ္ကဲ့သို႔ တိုက္မိသည့္ ၿဂိဳဟ္တုႏွစ္ခုစလံုးေပါက္ကြဲပ်က္စီးသြားတာမ်ိဳးအထိလည္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါသည္။

ၿဂိဳဟ္တုတစ္လံုးအသစ္တင္လိုက္တိုင္း ယင္းၿဂိဳဟ္တုကို ပစ္လႊတ္ေပးသည့္ဒံုးပ်ံ (launch vehicle) မွလည္းေကာင္း၊ ၿဂိဳဟ္တုႏွင့္ ဒံုးပ်ံခြဲထုတ္ျခင္းအတြက္ ထည့္သြင္းထားရသည္႔စက္ပစၥည္းမ်ားမွလည္းေကာင္း၊ ကိရိယာအစိတ္အပိုင္းမ်ားကို အာကာသအတြင္းတြင္ခ်န္ထားခဲ့သည့္အတြက္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုေၾကာင့္ ကမၻာ႔ပတ္၀န္းက်င္ အာကာသထဲတြင္ ၁၉၆၀ ခန္႔မွစၿပီး တစ္ကမၻာလံုး ပစ္လႊတ္ခဲ႔ၾကသည့္ၿဂိဳဟ္တုမ်ားအျပင္ ယင္းၿဂိဳဟ္တုမ်ားကို လႊတ္တင္ခဲ႔သည့္အႀကိမ္တိုင္း အာကာသထဲတြင္ခ်န္ထားခဲ႔သည့္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားသည္ အေရအတြက္အားျဖင့္ သန္းဂဏန္းအထိရွိေနေသာေၾကာင့္ အာကာသတြင္းရွိ မည္သည္႔ၿဂိဳဟ္တုကိုမဆို လာေရာက္ထိမွန္ႏိုင္ေျခရွိေနသည္။ ထို႔အျပင္ အာကာသ အတြင္းသို႔လႊတ္တင္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ျပဳလုပ္ခဲ႔ၾကသည့္အတြက္ ယင္းအမႈိက္သရိုက္မ်ားသည္ ၿဂဳိဟ္တုနဲ႔ယွဥ္လ်င္ အလြန္မာေက်ာသည္။ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း အလြန္မာေက်ာၿပီးအလြန္လ်င္ျမန္ေသာ အျမန္ႏႈန္း (8 km/s) ျဖင့္ေရြ႕လ်ားေနေသာ ယင္းပစၥည္းအစအနမ်ားသည္ ၿဂိဳဟ္တုကို ထိမွန္သည့္အခါတြင္ ထိမွန္ျခင္းခံရသည့္ အစိတ္အပိုင္းေပၚကိုလိုက္၍ ပ်က္စီးမႈႀကီးမားပါသည္။ အေရးအႀကီးဆံုး အစိတ္အပိုင္းကိုထိမွန္ခဲ႔မည္ဆိုပါက ၿဂိဳဟ္တု တစ္ခုလံုး သံုးမရတဲ႔အထိ ျဖစ္သြားႏိုင္ပါသည္။


ေနမုန္တိုင္း ႏွင့္ ၄င္း၏ ျဖစ္ေပၚလာပံု

ေနမုန္တိုင္းဆိုသည္မွာ ေနကိုလႊမ္းျခံဳထားေသာဓာတ္ေငြ႔လႊာအတြင္းတြင္ ျဖစ္ေပၚတတ္ေသာျပင္းထန္သည့္ ေပါက္ကြဲမႈတစ္မ်ဳိးကို ေခၚဆိုျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေနမုန္တိုင္းမ်ားျဖစ္ေပၚလာသည္မွာ ေန၏ပါ၀င္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္ႏွင့္ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕မ်ားျဖင့္ အဓိကဖြဲ႕စည္းထားသည့္ေနသည္ ယင္းဓာတ္ေငြ႕ႏွစ္မ်ဳိး ေလာင္ကၽြမ္းျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေဘးထြက္ပစၥည္းအေနျဖင့္ အပူစြမ္းအင္္၊ အလင္းေရာင္၊ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္ (charged particles)၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျဖာထြက္မႈ (X-rays, Gamma rays, etc.) ထုတ္လႊတ္ေပးသည္။

ယင္းေဘးထြက္ပစၥည္းမ်ားအနက္မွ ျဒပ္ထုမရွိေသာေဘးထြက္ပစၥည္းမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ အလင္းေရာင္ ၊ဓာတ္ေရာင္ျခည္၊ အပူစြမ္းအင္တို႔သည္ ေနမွအခ်ိန္ျပည့္ ျဖာထြက္ေနၿပီး ဓာတ္ေဆာင္မႈန္မ်ားမွာမူ ေနအတြင္းပိုင္းတြင္သာ တည္ရွိပါသည္။ ေနမုန္တိုင္းဆိုသည္မွာ ျဒပ္ထုရွိေသာ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္မ်ား (charged particles) ေနမွအရွိန္အဟုတ္ျပင္းစြာ လြင့္ကန္ထြက္လာျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ယင္းသည္ေန၏ အတြင္းပိုင္း၌ရွိေသာ သံလိုက္စက္ကြင္း ေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။

ေနအတြင္း၌လွည့္ပတ္ေရြ႕လ်ားေနေသာ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္ေတြႏွင့္ အတူသံလိုက္စက္ကြင္းသည္လည္း လိုက္ေျပာင္းေနပါသည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ေန၏ corona အလႊာအတြင္းတြင္ရွိေနသည့္ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္ေတြျဖစ္ၾကေသာ Proton ႏွင့္ electron တို႔သည္လည္း အလြန္ျမင့္မားေသာ အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ ေန၏ဆြဲအားမွ လြတ္ထြက္ႏိုင္ေသာ စြမ္းအင္အရွိန္ (escape velocity) ကိုရရွိေနၾကသည္။ “သံလိုက္စက္ကြင္းမ်ားသည္ဓာတ္ေဆာင္မႈန္မ်ားအား လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းႏိုင္ၾကသည္” (တြန္းႏိုင္ဆြဲႏိုင္ၾကသည္) (Charged particles can be deflected by magnetic fields) ဆိုသည့္သေဘာေၾကာင့္ သံလိုက္စက္ကြင္းမ်ားတစ္ေနရာရာမွာစုမိလာၿပီး ျပင္းအားမ်ား သြားသည့္အခါမ်ိဳးတြင္ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္မ်ားကိုေနအတြင္းမွ အျပင္ကိုတြန္းထုတ္ေနသကဲ႔သို႔ ျဖစ္ေနပါသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ အဘက္ဘက္သို႔ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္စီးေၾကာင္း (ေနမုန္တိုင္း) ေပၚေပါက္တိုက္ခတ္လာျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ေန၏အတြင္းပိုင္းတြင္ စုမိသြားေသာ သံလုိက္စက္ကြင္းျပင္းအားအေပၚကို လိုက္ၿပီးေနမုန္တိုင္းေတြ၏ အရြယ္အစားေတြကြာျခားၾကပါသည္။

ေနမွစတင္တိုက္ခတ္သည့္အခ်ိန္၌ ေနမုန္တိုင္း၏စြမ္းအင္ထုတ္လႊတ္မႈသည္ 6*1025 Joules မွ်ရွိသည္။ အဆုိပါပမာဏသည္ ေနမွတစ္စကၠန္႔မွာထုတ္လႊတ္္ေနသည့္ စြမ္းအင္စုစုေပါင္းရဲ႕ ေျခာက္ပံုတစ္ပံုမွ်ရွိေသာ ပမာဏျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ေနမုန္တိုင္းက သယ္ေဆာင္လာေသာစြမ္းအင္သည္ အလြန္္ျမင့္မားျပင္းထန္သည္။ ကမၻာ့ ပတ္လမ္းသို႔ေနမုန္တိုင္းေရာက္ရွိခ်ိန္၌ တိုက္ခတ္ႏႈန္းသည္ တစ္စကၠန္႔လွ်င္ 185435 မိုင္မွ်ရွိၿပီး ဓာတ္ေဆာင္မႈန္ အေရအတြက္သည္လည္း တစ္ကုဗစင္တီမီတာတိုင္းတြင္ တစ္မႈန္ မွ ဆယ္မႈန္ အထိ ပါရွိေနသည္။ ေနမုန္တိုင္း တိုက္ခတ္ႏႈန္း (velocity)၊ ဓာတ္ေဆာင္မႈန္သိပ္သည္းဆ (charged particle density) ႏွင့္ တိုက္ခတ္ေသာ အႀကိမ္ေရတို႔သည္ sunspot activity ေပၚမူတည္၍ ေျပာင္းလဲႏုိင္ပါသည္။ ေနမုန္တိုင္းက သယ္ေဆာင္လာေသာစြမ္းအင္ စုစုေပါင္းပမာဏသည္ ေနမုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ေသာအႀကိမ္ေရႏွင့္ ေျပာင္းျပန္ အခ်ိဳးက်သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ေနမုန္တိုင္းငယ္မ်ားသည္ ေနမုန္တိုင္းႀကီးမ်ားထက္ပိုမိုတိုက္ခတ္ႏိုင္သည္။

Source: 9SpaceStudy

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္ေရးစခန္းမ်ား

ၿဂိဳဟ္တုအား အာကာသအတြင္းသို႔ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ ဒံုးပ်ံမ်ားလိုအပ္သလို ထိုဒံုးပ်ံမ်ားကိုပစ္လႊတ္ေပးမည့္ေနရာ ( Launch site ) သည္လည္းလိုအပ္လာသည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ တစ္ကမၻာလံုးတြင္ ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္ေရးစခန္းအမ်ားဆံုးရွိေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္၍ တရုတ္ႏိုင္ငံသည္ ဒုတိယအမ်ားဆံုး ၊ ရုရွားႏိုင္ငံသည္ တတိယ အမ်ားဆံုးအျဖစ္တည္ရွိသည္။ ကမာၻႏိုင္ငံအသီးသီးရွိ ဒံုးပ်ံပစ္လႊတ္ေရးစခန္းမ်ားကို ေအာက္တြင္တစ္စုတစ္စည္းတည္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။

Australia

Woomera (Wo)

Brazil

Alcantara (Al)
Barreira do Inferno (BdI)

Canada

Fort Churchill (FC)

China

Hainan (Hai)
Jiquan (Jq)
Tai Yuan (TY)
Xichang (Xi)

France

Biscarosse (Bis)
Hamaguir (Ha)
Kourou (Ko)

India

Sriharikota (Sr)
Thumba (Th)

International

Sea Launch Platform (SL)

Iraq

Al Anbar (AA)

Israel

Palmachim (Pa)

Italy

Salto di Quirra (SdQ)
San Marco Platform (SM)

Japan

Kagoshima (Ka)
Tanegashima (Ta)

Norway

Andoya (An)

North Korea

Musudan Ri (Mu)

South Africa

Overberg (Ov)

Spain

Gando (Ga)

Sweden

ESRANGE (Es)
Kronogard (Kro)

UK

Aberporth (Ab)

USA

Aur Atoll, Bigen Island (AUR)
Cape Canaveral (CC)
Edwards AFB (Ed)
Eglin AFB (Eg)
Fort Wingate (FW)
Green River (GR)
Holloman (Ho)
Johnston Island (JI)
Kauai (Ku)
Kodiak (Kd)
Kwajalein (Kw)
Matagorda (Ma)
Meck Island (Me)
Nevada Test Site (NTS)
Point Mugu (PM)
Poker Flat (PF)
Roi Namur (RN)
San Clemente Island (SC)
Tonopah (To)
Vandenberg (Va)
Wallops Island (WI)
White Sands (WS)

USSR / Russia

Baikonur / Tyuratam (TB)
Kapustin Yar (KY)
Plesetsk (Pl)
Svobodny (Sv)

Source: 9SpaceStudy

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...